Μια καθημερινή συνήθεια που για πολλούς φαντάζει περισσότερο με δοκιμασία… αντοχής παρά με ευχάριστη εμπειρία φαίνεται πως μπορεί να προσφέρει οφέλη στην υγεία, να μειώσει τους λογαριασμούς του νοικοκυριού και να περιορίσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Ο λόγος για το κρύο ντους, το οποίο βρέθηκε στο επίκεντρο έρευνας του Πανεπιστημίου της Βασιλείας στην Ελβετία, με τη συμμετοχή 719 εθελοντών. Τα ευρήματα, όπως αναμεταδίδει το Euronews, συνδέουν τη συγκεκριμένη πρακτική με 31% λιγότερες αναρρωτικές απουσίες από την εργασία, αλλά και με αισθητή εξοικονόμηση νερού και ενέργειας.
Σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο της Βασιλείας, η ψυχολόγος Lena Glaser επιχείρησε να εξετάσει κατά πόσο μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα μπορούν να συνδυάζουν προσωπικά οφέλη με τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, χωρίς να απαιτούν σημαντικές οικονομικές δαπάνες ή ριζικές αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Στην έρευνα συμμετείχαν 719 άτομα ηλικίας 18 έως 65 ετών, τα οποία κλήθηκαν να κάνουν ντους με όσο το δυνατόν πιο κρύο νερό για 12 εβδομάδες. Βασική προϋπόθεση συμμετοχής ήταν να βρίσκονται σε καλή κατάσταση υγείας και να μην έχουν ήδη καθιερώσει τη συγκεκριμένη πρακτική.
Η προσαρμογή αποδείχθηκε δυσκολότερη στην αρχή, καθώς αρκετοί συμμετέχοντες εγκατέλειψαν την προσπάθεια μέσα στις πρώτες δύο εβδομάδες. Στη συνέχεια, ωστόσο, οι αποχωρήσεις περιορίστηκαν, γεγονός που, σύμφωνα με την ερευνήτρια, υποδηλώνει ότι ο οργανισμός και η συμπεριφορά των ανθρώπων μπορούν σταδιακά να προσαρμοστούν στη νέα συνήθεια.
Όσοι συνέχισαν ανέφεραν ότι ένιωθαν μεγαλύτερη εγρήγορση, περισσότερη ενέργεια και αναζωογόνηση αμέσως μετά το ντους. Παράλληλα, αρκετοί περιέγραψαν βελτίωση της ψυχικής και σωματικής τους ευεξίας σε βάθος χρόνου.
Το πιο ενδιαφέρον εύρημα αφορούσε, ωστόσο, τις απουσίες από την εργασία λόγω ασθένειας. Οι συμμετέχοντες που υιοθέτησαν το κρύο ντους κατέγραψαν κατά μέσο όρο 31% λιγότερες αναρρωτικές απουσίες σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου.
Πάντως, πρόκειται για αποτελέσματα που βασίζονται σε αυτοαναφορές των συμμετεχόντων και δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ότι το κρύο νερό ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα ή αποτρέπει συγκεκριμένες ασθένειες.
Πέρα από τις πιθανές επιδράσεις στην υγεία, η αλλαγή της θερμοκρασίας του νερού μπορεί να έχει άμεσο αντίκτυπο στην κατανάλωση ενέργειας.
Όσο χαμηλότερη είναι η θερμοκρασία του νερού, τόσο μικρότερη είναι η ενέργεια που απαιτείται για τη θέρμανσή του. Παράλληλα, το κρύο νερό συνήθως αποθαρρύνει την παρατεταμένη παραμονή στο ντους, οδηγώντας ενδεχομένως και σε χαμηλότερη κατανάλωση νερού.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς που παρουσιάζει το Πανεπιστήμιο της Βασιλείας, για ένα ντους 45 λίτρων, η μείωση της θερμοκρασίας από τους 40°C στους 15°C συνεπάγεται εξοικονόμηση περίπου 1,3 κιλοβατώρων (kWh) ενέργειας.
Σε βάθος χρόνου, αυτή η μείωση μπορεί να μεταφραστεί σε χαμηλότερους λογαριασμούς, ιδιαίτερα σε νοικοκυριά που χρησιμοποιούν ηλεκτρική ενέργεια για τη θέρμανση του νερού.
Η ακριβής οικονομική ωφέλεια εξαρτάται από τη συχνότητα και τη διάρκεια του ντους, το σύστημα θέρμανσης και το κόστος της ενέργειας.
Το περιβαλλοντικό όφελος αποτυπώθηκε και στον υπολογισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Κατά τη διάρκεια της 12 εβδομάδων παρέμβασης, η εξοικονόμηση εκτιμήθηκε σε 15 κιλά CO₂ ανά άτομο, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στις εκπομπές ενός συμβατικού αυτοκινήτου για διαδρομή 100 χιλιομέτρων.
Η μείωση αυτή προκύπτει κυρίως από την περιορισμένη ενέργεια που απαιτείται για τη θέρμανση του νερού, ενώ η μικρότερη διάρκειά του μπορεί να περιορίσει περαιτέρω την κατανάλωση.
Η ερευνήτρια επισημαίνει ότι τέτοιες παρεμβάσεις θα μπορούσαν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά σε άλλες καθημερινές πρακτικές, όπως η ανακύκλωση, προσφέροντας ένα πρόσθετο περιβαλλοντικό όφελος χωρίς σημαντικές οικονομικές απαιτήσεις.
Το ενδιαφέρον της έρευνας δεν περιορίζεται στα αποτελέσματα, αλλά επεκτείνεται και στην ψυχολογία της αλλαγής των συνηθειών.
Σύμφωνα με τη Lena Glaser, οι άνθρωποι είναι περισσότερο διατεθειμένοι να διατηρήσουν μια περιβαλλοντικά φιλική συμπεριφορά όταν διαπιστώνουν ότι αποκομίζουν και οι ίδιοι κάποιο άμεσο όφελος.
Αυτό μπορεί να είναι η αίσθηση αναζωογόνησης, η προσωπική ικανοποίηση από την επίτευξη ενός στόχου ή η εξοικονόμηση χρημάτων.
Η ίδια διευκρινίζει ότι δεν είναι απαραίτητο το νερό να είναι παγωμένο, καθώς ακόμη και μικρότερες προσαρμογές της θερμοκρασίας μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης.
Προτείνει, μάλιστα, μια σταδιακή προσέγγιση, με προτεραιότητα στην άνεση και στην ανταπόκριση του οργανισμού.
