Μια μικροσκοπική «ζούγκλα» αναπτύσσεται στην τούνδρα της βόρειας Αλάσκας, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας επιτρέπει στα φυτά να ψηλώνουν και σε νέα είδη να εξαπλώνονται σε περιοχές όπου μέχρι πρότινος δεν μπορούσαν να επιβιώσουν, σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει το Euronews.
Η βλάστηση στην περιοχή δεν ξεπερνά συνήθως τα 25 εκατοστά, ωστόσο σχηματίζει ένα πυκνό μωσαϊκό από νάνες σημύδες, ροδόδενδρα, βρύα, ηπατικά φυτά και μικρά ανθοφόρα είδη. Οι αλλαγές σε αυτό το χαμηλό και εύθραυστο οικοσύστημα έχουν συνέπειες πολύ μεγαλύτερες από το ύψος των φυτών του.
Η Αρκτική θερμαίνεται περίπου τέσσερις φορές ταχύτερα από τον υπόλοιπο πλανήτη, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Στην εξεταζόμενη περιοχή της Αλάσκας, η μέση θερμοκρασία είναι πλέον κατά περίπου 2,7 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη σε σύγκριση με πριν από 40 χρόνια.
Το ακραίο ψύχος διατηρούσε επί αιώνες τη βλάστηση της τούνδρας σε πολύ χαμηλό ύψος. Όποιο φυτό προεξείχε από το λεπτό στρώμα χιονιού ήταν περισσότερο εκτεθειμένο στον άνεμο, στον παγετό και στα ζώα. Παράλληλα, το μόνιμα παγωμένο υπέδαφος δεν επέτρεπε στις ρίζες να αναπτυχθούν σε μεγάλο βάθος.
Καθώς όμως το ψύχος υποχωρεί, τα φυτά που ήδη φύονται στην περιοχή αναπτύσσονται περισσότερο. Την ίδια στιγμή, ψηλότερα είδη που στο παρελθόν δεν άντεχαν τις χαμηλές θερμοκρασίες μετακινούνται βορειότερα.
Η σταδιακή επικράτηση των θάμνων, γνωστή ως θαμνοποίηση, αποτελεί ένα από τα πλέον ευδιάκριτα σημάδια της μεταβολής του αρκτικού τοπίου.
Οι ψηλότεροι και σκουρότεροι θάμνοι εξέχουν από το χιόνι και απορροφούν περισσότερη ηλιακή ακτινοβολία σε σχέση με τη λευκή επιφάνειά του, η οποία αντανακλά μεγάλο μέρος της θερμότητας. Έτσι, η τούνδρα σκουραίνει, συγκρατεί περισσότερη ενέργεια και συμβάλλει στην περαιτέρω άνοδο της θερμοκρασίας.
Πρόκειται για έναν από τους μηχανισμούς που εντείνουν την αρκτική ενίσχυση, δηλαδή την ταχύτερη υπερθέρμανση της Αρκτικής σε σύγκριση με τον υπόλοιπο πλανήτη.
Οι θάμνοι συγκρατούν επίσης μεγαλύτερες ποσότητες χιονιού. Το παχύτερο στρώμα μονώνει το έδαφος και το διατηρεί θερμότερο κατά τη διάρκεια του χειμώνα, επιτρέποντας στους μικροοργανισμούς να παραμένουν ενεργοί και να απελευθερώνουν περισσότερο μεθάνιο, ένα ισχυρό αέριο του θερμοκηπίου.
Η εικόνα, πάντως, δεν είναι απολύτως μονοσήμαντη. Η αυξημένη βλάστηση μπορεί να απορροφά περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα, αντισταθμίζοντας σε κάποιον βαθμό μέρος των εκπομπών. Οι επιστήμονες μελετούν κατά πόσο αυτή η πρόσθετη απορρόφηση αρκεί για να περιορίσει τις επιπτώσεις από τη μεγαλύτερη συγκράτηση θερμότητας και την έκλυση μεθανίου.
Οι αλλαγές δεν περιορίζονται στο έδαφος. Η εξάπλωση των ιτιών δημιουργεί περισσότερη σκιά στα ρέματα, μεταβάλλοντας τις συνθήκες για τα ψάρια, τα έντομα και τα πτηνά. Ερευνητές εξετάζουν επί σειρά ετών εάν τα οικοσυστήματα μπορούν να προσαρμοστούν ή ακόμη και να εξελιχθούν γενετικά ώστε να αντέξουν στις πιέσεις της κλιματικής αλλαγής.
Στον ερευνητικό σταθμό Toolik, περίπου 320 χιλιόμετρα βόρεια του Αρκτικού Κύκλου, επιστήμονες μελετούν επίσης τον τρόπο με τον οποίο συμβιώνουν τα φυτά υπό ακραίες συνθήκες.
Η έρευνα επικεντρώνεται, μεταξύ άλλων, στην αρκτική ψείρα, ένα παρασιτικό φυτό που αντλεί θρεπτικά συστατικά από τις ρίζες γειτονικών φυτών. Οι ερευνητές εξετάζουν εάν, παρά τον παρασιτικό χαρακτήρα του, το φυτό προσφέρει παράλληλα ένα σημαντικό όφελος στους γείτονές του.
Τα έντονα μοβ άνθη του προσελκύουν τις λιγοστές μέλισσες της περιοχής. Μόλις τα έντομα φτάσουν εκεί, μπορούν να επικονιάσουν και τα υπόλοιπα φυτά που βρίσκονται κοντά. Για να ελέγξουν τη θεωρία, οι επιστήμονες συλλέγουν γύρη και επικονιάζουν με το χέρι γειτονικά άνθη, συγκρίνοντας τα αποτελέσματα με φυτά που βρίσκονται σε μεγαλύτερη απόσταση.
Εάν επιβεβαιωθεί ότι τα γειτονικά φυτά επικονιάζονται συχνότερα, η σχέση δεν θα αποτελεί απλώς εκμετάλλευση, αλλά μια μορφή αμοιβαίου οφέλους. Τα ευρήματα θα μπορούσαν να δείξουν ότι, στο απαιτητικό περιβάλλον της Αρκτικής, η επιβίωση δεν βασίζεται μόνο στον ανταγωνισμό για νερό, φως και θρεπτικά συστατικά, αλλά και στη συνεργασία μεταξύ διαφορετικών ειδών.
Περισσότερες ειδήσεις
Αυστραλία: SOS εν όψει του El Nino – Θα είναι το πιο ισχυρό των τελευταίων δεκαετιών
