Διπλή παρέμβαση στον τομέα της διαχείρισης των υδάτων επιχειρεί η κυβέρνηση με το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο αναρτήθηκε σε δημόσια διαβούλευση έως τις 20 Ιουλίου. Από τη μία πλευρά αλλάζει εκ βάθρων τον χάρτη των υπηρεσιών ύδρευσης, με την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ να αποκτούν διευρυμένο ρόλο μέσω απορροφήσεων και συνενώσεων παρόχων, ενώ από την άλλη δημιουργείται ένα ειδικό καθεστώς ταχείας υλοποίησης για τα μεγάλα έργα αντιμετώπισης της λειψυδρίας, ανοίγοντας τον δρόμο για παρεμβάσεις που η κυβέρνηση θεωρεί κρίσιμες για την υδροδοτική ασφάλεια της χώρας τα επόμενα χρόνια.
Ως προς την ύδρευση, ορίζεται ότι η ΡΑΑΕΥ εγκρίνει ή απορρίπτει τα τιμολόγια των παρόχων υπηρεσιών ύδατος εντός προθεσμίας 50 ημερών από την υποβολή τους σε αυτήν, εποπτεύει την εφαρμογή της ισχύουσας μεθόδου κοστολόγησης και τιμολόγησης και, αν διαπιστωθεί εσφαλμένη εφαρμογή των κανόνων, προβαίνει σε συστάσεις. Με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση μπορεί να ζητεί από τους αρμόδιους παρόχους υπηρεσιών ύδατος να τροποποιήσουν τα ρητώς ή σιωπηρώς εγκεκριμένα τιμολόγιά τους για τις διάφορες κατηγορίες καταναλωτών και χρηστών, εφόσον κρίνει ότι δεν διασφαλίζεται η ορθή και αμερόληπτη εφαρμογή των κανόνων τιμολόγησης.
Στην πράξη, το νομοσχέδιο φιλοδοξεί να αντιμετωπίσει αφενός τον κατακερματισμό των δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης, ενώ ταυτόχρονα ανάβει το πράσινο φως για να προχωρήσουν με fast track διαδικασίες έργα εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ συμπεριλαμβανομένου και αυτού του Εύρυτου, ο προϋπολογισμός του οποίου εκτιμάται σε 750 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου, σήμερα λειτουργούν περισσότεροι από 735 φορείς που σχετίζονται με τη διαχείριση του νερού, γεγονός που, όπως υποστηρίζει, οδηγεί σε κατακερματισμό αρμοδιοτήτων, διαφορετικά επίπεδα υπηρεσιών, αυξημένο λειτουργικό κόστος και δυσκολία υλοποίησης μεγάλων επενδύσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, το νομοσχέδιο συγκεντρώνει περίπου 70 παρόχους υπηρεσιών ύδατος στους δύο μεγάλους οργανισμούς.
Συγκεκριμένα, η ΕΥΔΑΠ επεκτείνει τη χωρική της αρμοδιότητα σε ολόκληρη την ηπειρωτική Αττική, καθώς και στην Αίγινα, το Αγκίστρι, τη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Εύβοια, με εξαίρεση τη Σκύρο. Παράλληλα, αποκτά για πρώτη φορά αρμοδιότητα και στην άρδευση, αναλαμβάνοντας όχι μόνο τα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης αλλά και τη διαχείριση αρδευτικών υποδομών.
Στο πλαίσιο αυτό στην ΕΥΔΑΠ ενσωματώνονται 43 φορείς: 26 δημοτικά τμήματα που παρέχουν υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης, επτά ΔΕΥΑ, οκτώ ΤΟΕΒ και τις αρμοδιότητες άρδευσης που ασκούνται σήμερα από την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας στην περιοχή της πρώην Κωπαΐδας.
Αντίστοιχα, η ΕΥΑΘ επεκτείνει τη δραστηριότητά της σε ολόκληρες τις Περιφερειακές Ενότητες Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής, αναλαμβάνοντας συνολικά 25 φορείς: πέντε δημοτικά τμήματα, οκτώ ΔΕΥΑ, έντεκα ΤΟΕΒ και έναν ΓΟΕΒ.
Σύμφωνα με το υπουργείο, η επιλογή αυτή αποσκοπεί στη δημιουργία μεγαλύτερων και οικονομικά ισχυρότερων οργανισμών, που θα μπορούν να σχεδιάζουν και να υλοποιούν έργα με ενιαίο τρόπο, να μειώνουν τις απώλειες νερού στα δίκτυα και να εξασφαλίζουν υψηλότερο επίπεδο υπηρεσιών.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι μεγαλύτεροι οργανισμοί θα έχουν ευκολότερη πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση και ευρωπαϊκά προγράμματα, όπως αυτά της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, γεγονός που θα επιτρέψει την επιτάχυνση επενδύσεων σε νέα δίκτυα, εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων, έργα εξοικονόμησης νερού και σύγχρονες υποδομές.
Παράλληλα, εκτιμά ότι η συγκέντρωση των υπηρεσιών θα οδηγήσει σε οικονομίες κλίμακας, καλύτερη στελέχωση με εξειδικευμένο προσωπικό και αποτελεσματικότερη λειτουργία των δικτύων, περιορίζοντας τις απώλειες νερού που σε αρκετές περιοχές της χώρας παραμένουν ιδιαίτερα υψηλές.
Το υπουργείο συνδέει επίσης τη μεταρρύθμιση με την προστασία της δημόσιας υγείας, επισημαίνοντας ότι η καλύτερη διαχείριση των δικτύων αποχέτευσης και των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων μπορεί να αποτρέψει φαινόμενα περιβαλλοντικής επιβάρυνσης, όπως οι υπερχειλίσεις λυμάτων που καταγράφηκαν τα προηγούμενα χρόνια σε ορισμένες νησιωτικές περιοχές.
Το νέο πλαίσιο δεν προβλέπει μόνο υποχρεωτικές απορροφήσεις. Δίνεται και η δυνατότητα εθελοντικής ένταξης παρόχων στην ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ μέσω διμερών συμφωνιών, οι οποίες εγκρίνονται από τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ).
Μάλιστα, για όσους φορείς κινηθούν γρήγορα προβλέπονται επιπλέον κίνητρα. Εφόσον είναι όμοροι ή υδρεύονται από κοινό σύστημα και λάβουν σχετική απόφαση μέσα σε τρεις μήνες, μπορούν να επωφεληθούν από κρατική ενίσχυση για την απομείωση των ληξιπρόθεσμων οφειλών τους προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας.
Βάσει του σχεδιασμού, οι εργαζόμενοι των φορέων που συνενώνονται, μεταφέρονται στις δύο εταιρείες με την ίδια εργασιακή σχέση και τα ίδια δικαιώματα, ενώ για όσους υπηρετούν με συμβάσεις αορίστου χρόνου συστήνονται προσωποπαγείς θέσεις.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι θα εργάζονται στην ίδια Περιφερειακή Ενότητα όπου και τώρα απασχολούνται, ενώ περιλαμβάνει και ειδική μεταβατική πρόβλεψη, σύμφωνα με την οποία για πέντε χρόνια από την απορρόφηση, ο νέος τόπος εργασίας δεν μπορεί να απέχει περισσότερο από 40 χιλιόμετρα από εκείνον στον οποίο υπηρετούσαν πριν από τη μεταφορά τους, με την απόσταση βέβαια να μεγαλώνει περαιτέρω συνυπολογιζόμενης της επιστροφής τους.
Σε ό,τι αφορά τους λογαριασμούς, ορίζεται ότι στις περιοχές που η αρμοδιότητα της άρδευσης περιέρχεται στην ΕΥΔΑΠ Α.Ε. ή στην ΕΥΑΘ Α.Ε., τα τιμολόγια του αρδευτικού νερού διατηρούνται αμετάβλητα για τουλάχιστον 3 χρόνια από τη μεταφορά των υφιστάμενων παρόχων αρδευτικού νερού στις δύο μεγάλες εταιρείες.
Παράλληλα με τη μεγέθυνση των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, το νομοσχέδιο «ξεκλειδώνει» και τις υπερταχείες διαδικασίες για την υλοποίηση των έργων αντιμετώπισης της λειψυδρίας. Το νομοσχέδιο προβλέπει ρητά το έργο του Εύρυτου, αναφέροντας ότι μετά την ψήφισή του θα επιτρέπεται η εκτροπή πόσιμου νερού από τους παραποτάμους του Αχελώου Κρικελλοπόταμο και Καρπενησιώτη προς το υδροδοτικό σύστημα της Αττικής κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης, υπό την επιφύλαξη του ενωσιακού δικαίου και υπό την προϋπόθεση διενέργειας περιβαλλοντικού προελέγχου, και, εφόσον απαιτείται, στρατηγικής περιβαλλοντικής εκτίμησης. Για την επικαιροποίηση των οικείων εγκεκριμένων Σχεδίων Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών σε περίπτωση εφαρμογής του πρώτου εδάφιου, είναι δυνατόν αυτά να τροποποιούνται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Επιπλέον ορίζεται ότι σε περιοχές που θα κηρύσσονται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, το υπουργείο Περιβάλλοντος θα μπορεί να αναλαμβάνει τον σχεδιασμό, την ανάθεση και την εκτέλεση έργων ακόμη και όταν αυτά δεν ανήκουν στις συνήθεις αρμοδιότητές του. Αντίστοιχα, αναθέτοντες φορείς μπορούν να ορίζονται και η ΕΥΔΑΠ ή η ΕΥΑΘ.
Το πλαίσιο αφορά έργα όπως φράγματα, δίκτυα μεταφοράς νερού, νέες υδροληψίες, αφαλατώσεις και άλλες κρίσιμες υποδομές που κρίνονται αναγκαίες για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας.
Το νομοσχέδιο ανοίγει τον δρόμο σε ειδικές διαδικασίες ανάθεσης, ορίζοντας ότι οι συμβάσεις θα μπορούν να ανατίθενται μέσω διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, με πρόσκληση τουλάχιστον τριών εργοληπτικών επιχειρήσεων, ενώ περιορίζει τις απαιτήσεις ωρίμανσης των έργων με τις σχετικές μελέτες μπορούν να εκπονούνται από τον ίδιο τον ανάδοχο.
Παράλληλα, διευκολύνει τις συμβάσεις τεχνικών και νομικών συμβούλων προβλέποντας ότι γι’ αυτές δεν απαιτείται η γνωμοδότηση του αρμόδιου Τεχνικού Συμβουλίου Δημοσίων Έργων του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, αλλά ούτε και η χρήση του Εθνικού Συστήματος Ηλεκτρονικών Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΣΗΔΗΣ), με στόχο την ταχύτερη προετοιμασία των παρεμβάσεων.
Περισσότερες ειδήσεις
«Τα σχολεία σώζουν το νερό»: Κοινή πρωτοβουλία της ΕΥΔΑΠ με ΥΠΟΜΕ και Υπουργείο Παιδείας
