Ενας χρόνος χρειάστηκε για να φτάσουμε από τις κατηγορηματικές διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης ότι ο Προαστιακός Δυτικής Αττικής δεν κινδυνεύει με απένταξη από το Ταμείο Ανάκαμψης, στην παραδοχή ότι το έργο τελικά απεντάσσεται. Μέσα σε ένα έτος η κυβερνητική επιχειρηματολογία για μία από τις μεγαλύτερες σιδηροδρομικές επενδύσεις της Αττικής φαίνεται πως …έκανε πλήρη κύκλο με την ίδια την κυβέρνηση να ανακοινώνει ότι ο Προαστιακός θα ολοκληρωθεί εκτός Ταμείου Ανάκαμψης, με χρηματοδότηση από εθνικούς πόρους, καθώς οι καθυστερήσεις δεν επέτρεψαν την τήρηση των δεσμευτικών ευρωπαϊκών προθεσμιών.
Οπως διαβεβαιώνουν τα δύο συναρμόδια υπουργεία, Οικονομικών και Υποδομών και Μεταφορών, το έργο δεν σταματά, όμως χάνει τη σημαντικότερη πηγή χρηματοδότησής του και μοιραία μεταφέρεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026 – 2030 με το οικονομικό βάρος να καταλήγει στον κρατικό προϋπολογισμό.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με όσα υποστήριζε η κυβέρνηση το καλοκαίρι του 2025, όταν η αντιπολίτευση αποκάλυπτε ότι η ίδια η Ελλάδα είχε ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αλλαγές στο έργο στο πλαίσιο της αναθεώρησης του σχεδίου «Ελλάδα 2.0».
Από το βήμα της Βουλής, ο τότε αναπληρωτής υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης απέρριπτε κατηγορηματικά κάθε συζήτηση περί απένταξης. Υποστήριζε ότι το μόνο που εξεταζόταν ήταν τεχνικές προσαρμογές, όπως μεταβολές στη χάραξη ή σε επιμέρους χαρακτηριστικά της γραμμής, υπογραμμίζοντας ότι τέτοιου είδους αλλαγές αποτελούν συνηθισμένη πρακτική στα μεγάλα δημόσια έργα. Μάλιστα, καλούσε όσους έθεταν θέμα χρηματοδότησης να ανακαλέσουν τις δηλώσεις τους, υποστηρίζοντας ότι δημιουργούν αδικαιολόγητη ανησυχία στους κατοίκους της Δυτικής Αττικής.
Δώδεκα μήνες αργότερα, όμως, τα επίσημα έγγραφα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτυπώνουν μια διαφορετική εικόνα. Στην τελευταία αναθεώρηση του ελληνικού σχεδίου ανάκαμψης καταγράφεται ρητά ότι η ελληνική κυβέρνηση ζήτησε την αφαίρεση του συγκεκριμένου μέτρου, εξηγώντας πως, εξαιτίας απρόβλεπτων τεχνικών δυσκολιών, το έργο δεν μπορεί πλέον να ολοκληρωθεί εντός των αυστηρών προθεσμιών του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η επιβεβαίωση αυτή άνοιξε νέο κύκλο πολιτικής αντιπαράθεσης. Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ Παύλος Γερουλάνος, ο οποίος είχε αναδείξει το θέμα ήδη από πέρυσι, έκανε λόγο για «case study παράνοιας», υποστηρίζοντας ότι τελικά επιβεβαιώθηκαν οι επιφυλάξεις που είχε εκφράσει τότε η αντιπολίτευση.
Μπροστά στις νέες εξελίξεις, τα υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Υποδομών και Μεταφορών εξέδωσαν τη Δευτέρα (27/7) κοινή ανακοίνωση επιχειρώντας να καθησυχάσουν τις αντιδράσεις. Το βασικό τους επιχείρημα είναι ότι ο Προαστιακός δεν εγκαταλείπεται, αλλά απλώς αλλάζει χρηματοδοτικό εργαλείο. Όπως αναφέρουν, οι απαιτούμενοι πόροι θα εξασφαλιστούν από το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, ώστε το έργο να ολοκληρωθεί χωρίς τον ασφυκτικό χρονικό περιορισμό του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία αποδίδει τις καθυστερήσεις σε παράγοντες που, σύμφωνα με την ίδια, δεν μπορούσαν να προβλεφθούν κατά τη φάση του σχεδιασμού. Στη λίστα περιλαμβάνονται οι απαλλοτριώσεις, οι μετακινήσεις αγωγών καυσίμων και δικτύων κοινής ωφέλειας, οι αδειοδοτικές διαδικασίες, οι δικαστικές εκκρεμότητες, αλλά και η ανάγκη τροποποίησης της χάραξης σε τμήμα της γραμμής.
Ωστόσο, η ουσία παραμένει ότι ένα έργο το οποίο εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης ακριβώς επειδή έπρεπε να ολοκληρωθεί μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα, δεν κατάφερε να ανταποκριθεί στα σχετικά ορόσημα με αποτέλεσμα, η χρηματοδότησή του να μεταφέρεται πλέον στον εθνικό προϋπολογισμό και κατ΄επέκταση στους φορολογούμενους.
Ο Προαστιακός Δυτικής Αττικής αποτελεί μία από τις σημαντικότερες σιδηροδρομικές επενδύσεις της τελευταίας δεκαετίας στην Αττική. Η σύμβαση,υπεγράφη στις 21 Δεκεμβρίου 2023 με τον προϋπολογισμό μετά τις τροποποιήσεις να προσεγγίζει τα 132 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ.
Η νέα μονή γραμμή, μήκους περίπου 34,5 χιλιομέτρων, θα συνδέει τα Άνω Λιόσια με τα Μέγαρα, εξυπηρετώντας επτά νέους σταθμούς: ΕΛΠΕ Ασπροπύργου, Ασπρόπυργο, Βαμβακιά, Ελευσίνα, ΕΛΠΕ Ελευσίνας, Λουτρόπυργο και Νέα Πέραμο, ενώ προβλέπεται προαίρεση για επέκταση μέχρι το κέντρο των Μεγάρων.
Με βάση τη σύμβαση, το έργο έπρεπε να ολοκληρωθεί μέσα σε 28 μήνες, δηλαδή έως τον Απρίλιο του 2026. Στη συνέχεια χορηγήθηκε παράταση έως τις 30 Ιουνίου 2026. Παρά ταύτα, σήμερα το φυσικό αντικείμενο βρίσκεται μόλις στο 53%, όπως παραδέχονται τα ίδια τα υπουργεία, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος της χρονικής απόκλισης.
Η καθυστέρηση, όμως, δεν επηρεάζει μόνο τη χρηματοδότηση, αλλά φαίνεται πως στο μέλλον θα δημιουργήσει και πρόσθετο οικονομικό βάρος. Με πρόσφατη απόφαση του υπουργείου Υποδομών αναγνωρίστηκε ότι υπήρξαν λόγοι υπερημερίας του κυρίου του έργου που προκάλεσαν ζημία στον ανάδοχο. Αν και δεν καθορίστηκε ακόμη το ύψος της αποζημίωσης, άνοιξε ουσιαστικά ο δρόμος για οικονομικές αξιώσεις.
Είχε προηγηθεί αίτημα της αναδόχου εταιρείας για αποζημίωση ύψους περίπου 1,38 εκατ. ευρώ για τετράμηνη περίοδο, επικαλούμενη ότι αδυνατούσε να αναπτύξει πλήρως τα εργοτάξια λόγω εμποδίων για τα οποία δεν είχε ευθύνη. Η αρμόδια υπηρεσία δεν αποδέχθηκε το σύνολο των ισχυρισμών, αναγνώρισε όμως μέρος των καθυστερήσεων που αποδίδονται στον κύριο του έργου, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων οικονομικών απαιτήσεων όσο οι εκκρεμότητες παραμένουν.
Οι δυσκολίες ξεκινούν από τις απαλλοτριώσεις και τις αρχαιολογικές εργασίες και φτάνουν μέχρι τη συνύπαρξη της νέας γραμμής με κρίσιμες ενεργειακές υποδομές. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι αγωγοί πετρελαιοειδών των Ελληνικών Πετρελαίων που εξυπηρετούν το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» αλλά και τις αεροπορικές βάσεις της Ελευσίνας και της Τανάγρας, καθώς και δίκτυα του ΔΕΔΔΗΕ, η μετατόπιση των οποίων αποδείχθηκε πιο σύνθετη από τις αρχικές εκτιμήσεις.
Ιδιαίτερο κεφάλαιο αποτελεί και η αντιπαράθεση με τον Δήμο Ασπροπύργου. Η δημοτική αρχή προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, υποστηρίζοντας ότι η επιφανειακή διέλευση της γραμμής θα επιδεινώσει την κυκλοφοριακή επιβάρυνση και θα ενισχύσει τη διαίρεση της πόλης μέσω των ισόπεδων διαβάσεων, ενώ ζητούσε την υπογειοποίηση του τμήματος που διέρχεται από τον αστικό ιστό.
Παρότι το τελευταίο διάστημα φαίνεται να αναζητούνται λύσεις ώστε να ξεμπλοκάρουν οι εργασίες, οι εκκρεμότητες παραμένουν αρκετές και κανείς πλέον δεν επιχειρεί να προσδιορίσει με ασφάλεια την ημερομηνία ολοκλήρωσης.
Περισσότερες ειδήσεις
Διαβεβαίωση Κυρανάκη για προαστιακό Δ. Αττικής: Δεν απεντάσσεται από το Ταμείο Ανάκαμψης
