Οι ολοένα συχνότεροι και εντονότεροι καύσωνες αναγκάζουν τις ευρωπαϊκές πόλεις να αναζητήσουν νέους τρόπους προστασίας των κατοίκων, χωρίς να αυξάνουν ακόμη περισσότερο την κατανάλωση ενέργειας και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Μία από τις λύσεις που κερδίζει έδαφος είναι η τηλεψύξη (district cooling), ένα σύστημα που αξιοποιεί φυσικές πηγές, όπως το θαλασσινό ή το ποτάμιο νερό, για να δροσίζει ολόκληρες γειτονιές και μεγάλα κτίρια.

Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) προειδοποιεί ότι η Ευρώπη ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με ακόμη περισσότερες «θανατηφόρες» εβδομάδες ακραίας ζέστης μέσα στο καλοκαίρι, ενώ νέα θερμά κύματα διαμορφώνονται ήδη πάνω από τον Ατλαντικό.

Γιατί το κλιματιστικό δεν αρκεί

Αν και ο κλιματισμός σώζει ζωές κατά τη διάρκεια ακραίων θερμοκρασιών, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί επισημαίνουν ότι δεν αποτελεί μακροπρόθεσμη λύση. Η μαζική χρήση του αυξάνει σημαντικά τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, επιβαρύνει τα δίκτυα μεταφοράς, αυξάνει τον κίνδυνο διακοπών ρεύματος και συμβάλλει στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Παράλληλα, οι εξωτερικές μονάδες αποβάλλουν θερμότητα στο περιβάλλον, ενισχύοντας το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας, κατά το οποίο το σκυρόδεμα και η άσφαλτος παγιδεύουν τη θερμότητα και διατηρούν τις πόλεις υπερθερμασμένες ακόμη και κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Απάντηση σε αυτό το πρόβλημα αποτελεί η τηλεψύξη. Σε ένα κεντρικό ενεργειακό κέντρο παράγεται παγωμένο νερό, το οποίο διοχετεύεται μέσω υπόγειου δικτύου σωληνώσεων σε δημόσια κτίρια, γραφεία, νοσοκομεία, ξενοδοχεία και κατοικίες, προσφέροντας ψύξη με πολύ μικρότερο ενεργειακό αποτύπωμα.

Νέα υποχρέωση για τις ευρωπαϊκές πόλεις

Η τεχνολογία αποκτά ώθηση και από την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Με βάση την αναθεωρημένη Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση (Energy Efficiency Directive – EED), οι πόλεις με περισσότερους από 45.000 κατοίκους καλούνται να εκπονήσουν τοπικά σχέδια θέρμανσης και ψύξης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι τα δίκτυα τηλεψύξης καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια από τα μεμονωμένα κλιματιστικά και μπορούν να λειτουργούν αξιοποιώντας θαλασσινό ή ποτάμιο νερό, γεωθερμία ή ακόμη και απορριπτόμενη θερμότητα από βιομηχανικές εγκαταστάσεις και data centers. Το 2023 οι σχετικές υποδομές στην Ευρώπη αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 3%.

Οι ευρωπαϊκές πόλεις που ήδη το εφαρμόζουν

Μασσαλία: Η Μεσόγειος γίνεται… φυσικό κλιματιστικό

Η Μασσαλία αξιοποιεί το νερό της Μεσογείου μέσω των δικτύων Massileo και Thassalia, συνολικού μήκους 4,4 χιλιομέτρων, τα οποία τροφοδοτούν αντλίες θερμότητας που προσφέρουν ψύξη, θέρμανση και ζεστό νερό.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το σύστημα έχει μειώσει τις εκπομπές CO₂ κατά 80% σε σχέση με τα συμβατικά ορυκτά καύσιμα.

Παράλληλα, η πόλη εξετάζει την αξιοποίηση της απορριπτόμενης θερμότητας από τα νέα ενεργοβόρα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης για τη θέρμανση κατοικιών τον χειμώνα.

Παρίσι: Ο Σηκουάνας δροσίζει το Λούβρο

Το δίκτυο Fraîcheur de Paris αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα συστήματα τηλεψύξης στην Ευρώπη, με περισσότερα από 120 χιλιόμετρα υπόγειων αγωγών που μεταφέρουν ψυχρό νερό από τον Σηκουάνα.

Σήμερα εξυπηρετεί περίπου 850 κτίρια, ανάμεσά τους και το Μουσείο του Λούβρου. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής:

• μειώνει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας κατά 35%,
• περιορίζει τις εκπομπές ψυκτικών αερίων κατά 90%,
• μειώνει τη χρήση χημικών κατά 80%,
• περιορίζει τις εκπομπές CO₂ κατά 50%.

Βαρκελώνη: Δροσισμός πάνω και κάτω από τη γη

Η Βαρκελώνη έχει αναπτύξει ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα τηλεψύξης της Νότιας Ευρώπης, ενώ παράλληλα διαθέτει εκατοντάδες «κλιματικά καταφύγια» σε βιβλιοθήκες, μουσεία και δημόσια κτίρια, όπου οι πολίτες μπορούν να προστατευθούν δωρεάν από τα ακραία κύματα ζέστης.

Το υπόγειο δίκτυο εξυπηρετεί σήμερα 192 κτίρια και, σύμφωνα με τη διαχειρίστρια εταιρεία Districlima, έχει μειώσει την κατανάλωση ενέργειας από ορυκτά καύσιμα κατά 96%.

Βιέννη: Η θερμότητα του καλοκαιριού ζεσταίνει τον χειμώνα

Στη Βιέννη, το νέο κέντρο τηλεψύξης του πανεπιστημιακού campus MedUni Mariannengasse αξιοποιεί αντλίες θερμότητας που συλλέγουν την περίσσεια θερμότητας από τα κτίρια το καλοκαίρι και τη χρησιμοποιούν για θέρμανση κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Η εγκατάσταση εξοικονομεί περίπου 1.000 τόνους CO₂ ετησίως, ενώ η Wien Energie σχεδιάζει επενδύσεις ύψους 90 εκατ. ευρώ έως το 2030 για την περαιτέρω επέκταση του δικτύου.

Η επόμενη μάχη απέναντι στους καύσωνες

Με την κλιματική αλλαγή να αυξάνει τη διάρκεια και την ένταση των καυσώνων, οι ευρωπαϊκές πόλεις στρέφονται σε λύσεις που συνδυάζουν ενεργειακή αποδοτικότητα, μείωση εκπομπών και προστασία της δημόσιας υγείας. Η αξιοποίηση φυσικών υδάτινων πόρων για την ψύξη κτιρίων αναδεικνύεται σε μία από τις πιο φιλόδοξες στρατηγικές, η οποία θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά την εξάρτηση από τα συμβατικά κλιματιστικά τα επόμενα χρόνια.

Περισσότερες ειδήσεις

Η ακραία ζέστη «φουσκώνει» την κατανάλωση ρεύματος — Διπλάσια η κατανάλωση για ψύξη στα νοικοκυριά της ΕΕ από το 2018

Διαμέρισμα με θέα στο Παρίσι μετατράπηκε σε… «φούρνο» – Γιατί οι εμβληματικές σοφίτες δεν αντέχουν τον καύσωνα

Η ακραία ζέστη «καίει» την οικονομία της Ευρώπης – Έως και 7% του ΑΕΠ μπορεί να χαθεί έως το 2030