Η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο επιστρέφει για ακόμη μία φορά στον λογαριασμό νοικοκυριών και επιχειρήσεων, καθώς η νέα γεωπολιτική κρίση έχει προσθέσει δεκάδες δισ. ευρώ στο κόστος εισαγωγών της ΕΕ. Μία ημέρα πριν από την ομιλία της Ursula von der Leyen για την Κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περισσότεροι από 200 ευρωπαϊκοί και εθνικοί φορείς ζητούν πλέον ένα συνολικό σχέδιο εξόδου από τα ορυκτά καύσιμα, με το επιχείρημα ότι το ζήτημα αφορά πλέον όχι μόνο το κλίμα, αλλά και την ανταγωνιστικότητα και την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Η νέα αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με φόντο τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και την προσωρινή διακοπή της διέλευσης από Τα Στενά του Ορμούζ, έχει επαναφέρει στο προσκήνιο την έκθεση της ευρωπαϊκής οικονομίας σε γεγονότα που διαδραματίζονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε υπολογίσει στα μέσα Ιουλίου ότι από την έναρξη της κρίσης η ΕΕ είχε δαπανήσει περίπου 53 δισ. ευρώ επιπλέον για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, ενώ νεότερες εκτιμήσεις ανεβάζουν πλέον τον πρόσθετο λογαριασμό κοντά στα 70 δισ. ευρώ.
Η CAN Europe, μαζί με περισσότερες από 200 ευρωπαϊκές, διεθνείς και εθνικές οργανώσεις και κλαδικούς φορείς, καλεί την πρόεδρο της Κομισιόν να αξιοποιήσει την ομιλία της στις 16 Σεπτεμβρίου για να δρομολογήσει μια ανεξάρτητη και επιστημονικά τεκμηριωμένη έκθεση για την απεξάρτηση της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα.
Η λογική της πρότασης είναι να αποκτήσει η ενεργειακή απεξάρτηση ανάλογο πολιτικό βάρος με εκείνο που απέκτησε η ανταγωνιστικότητα μετά την έκθεση του Mario Draghi το 2024.
Οι υπογράφοντες ζητούν μεταξύ άλλων να αποτιμηθεί συνολικά το οικονομικό βάρος της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, να χαραχθεί πορεία σταδιακής εξόδου ανά τομέα, να επανεξεταστούν επιδοτήσεις και δημόσιες δαπάνες που παρατείνουν την εξάρτηση και να προβλεφθεί στήριξη για εργαζομένους, επιχειρήσεις και ευάλωτα νοικοκυριά.
Η Chiara Martinelli της CAN Europe υποστηρίζει ότι οι Ευρωπαίοι «πληρώνουν δύο φορές»: από τη μία μέσω των υψηλών τιμών ενέργειας και της γεωπολιτικής έκθεσης και από την άλλη μέσω του οικονομικού και ανθρώπινου κόστους της κλιματικής κρίσης.
Το μήνυμα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή η ίδια η Ursula von der Leyen είχε χρησιμοποιήσει την ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης το 2022 για να υπογραμμίσει τα προβλήματα που προκαλεί η εξάρτηση της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με διαφορετική γεωπολιτική κρίση αλλά με παρόμοιο μηχανισμό μετάδοσης: περιορισμός ή απειλή περιορισμού της διεθνούς προσφοράς, άνοδος των τιμών και μεταφορά του κόστους προς τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.
Την ίδια στιγμή, περισσότερο από το μισό της ενέργειας που καταναλώνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να προέρχεται από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η ΕΕ εισάγει πάνω από 80% του φυσικού αερίου και περισσότερο από 95% του πετρελαίου που καταναλώνει, γεγονός που την αφήνει ιδιαίτερα εκτεθειμένη στις διεθνείς διακυμάνσεις.
Μέρος της πίεσης έχει ήδη απορροφηθεί από την ταχεία ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Σύμφωνα με στοιχεία της SolarPower Europe, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά στην ΕΕ έχει οδηγήσει σε εξοικονόμηση περίπου 32,2 δισ. ευρώ από εισαγωγές φυσικού αερίου από την έναρξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Το μέγεθος αυτό χρησιμοποιείται και ως ένδειξη του βαθμού στον οποίο η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να περιορίσει την έκθεση της Ένωσης στις διεθνείς αγορές καυσίμων.
Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί πλέον να επιταχύνει τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας, δηλαδή την αντικατάσταση της άμεσης κατανάλωσης πετρελαίου και φυσικού αερίου σε μεταφορές, θέρμανση και βιομηχανία με ηλεκτρική ενέργεια.
Το ευρωπαϊκό σχέδιο προβλέπει την αύξηση του μεριδίου του ηλεκτρισμού στην τελική κατανάλωση ενέργειας από περίπου 23% σήμερα σε 46% έως το 2040.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, μια επιταχυνόμενη ενεργειακή μετάβαση με τον εξηλεκτρισμό στο επίκεντρο θα μπορούσε έως το 2040 να μειώσει:
πάνω από 70% τις εισαγωγές φυσικού αερίου,
πάνω από 40% τις εισαγωγές αργού πετρελαίου,
και έως 260 δισ. ευρώ ετησίως τον συνολικό λογαριασμό εισαγωγών ορυκτών καυσίμων.
Παράλληλα, η Κομισιόν εκτιμά ότι το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να υποχωρήσει περίπου 20%.
Στη συζήτηση για την ενεργειακή εξάρτηση μπαίνει πλέον όλο και πιο έντονα και το οικονομικό κόστος της κλιματικής αλλαγής.
Τα τέσσερα διαδοχικά κύματα καύσωνα που έπληξαν την Ευρώπη το φετινό καλοκαίρι συνδέονται, βάσει ακόμη μη ολοκληρωμένων στοιχείων, με τουλάχιστον 35.000 επιπλέον θανάτους. Τα διαθέσιμα δεδομένα καλύπτουν μόνο περίπου τη μισή ήπειρο, επομένως ο τελικός απολογισμός ενδέχεται να είναι υψηλότερος.
Παράλληλα, ανάλυση της Triodos Bank εκτιμά ότι η ακραία ζέστη και οι πυρκαγιές μπορούν να κοστίσουν στην οικονομία της ΕΕ περίπου 180 δισ. ευρώ μέσα στο 2026, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 1% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ και θα μπορούσε πρακτικά να εξανεμίσει την αναμενόμενη ανάπτυξη της χρονιάς.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στη γεωργία. Αφορούν την παραγωγικότητα της εργασίας, τις μεταφορές, τις υποδομές αλλά και το ίδιο το ενεργειακό σύστημα, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να περιορίζουν την παραγωγή από θερμικούς και πυρηνικούς σταθμούς και να αυξάνουν παράλληλα τη ζήτηση για ψύξη.
Το ερώτημα πλέον είναι εάν η Ursula von der Leyen θα χρησιμοποιήσει την αυριανή ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης ώστε να μετατρέψει την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα σε κεντρική οικονομική και στρατηγική προτεραιότητα της ΕΕ.
Η επιχειρηματολογία των οργανώσεων είναι ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να στηρίζει μακροπρόθεσμα την ενεργειακή της ασφάλεια σε ένα σύστημα στο οποίο ένας πόλεμος, μια διακοπή εφοδιασμού ή το κλείσιμο ενός κρίσιμου θαλάσσιου περάσματος μπορούν μέσα σε λίγες ημέρες να επηρεάσουν το κόστος ενέργειας για εκατομμύρια νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Και μετά τη δεύτερη μεγάλη ενεργειακή κρίση μέσα σε τέσσερα χρόνια, το αίτημα που τίθεται πλέον προς τις Βρυξέλλες είναι σαφές: η σημερινή κρίση των ορυκτών καυσίμων να είναι και η τελευταία.
Περισσότερες ειδήσεις
