Λύση ανάγκης για να μην τεθούν σε κίνδυνο διαγωνισμοί έργων και μελετών πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ προωθεί η κυβέρνηση, καθώς ετοιμάζεται να δώσει νέα, έκτη κατά σειρά από το 2022, παράταση στο μεταβατικό καθεστώς των Μητρώων Μελετητικών και Εργοληπτικών Επιχειρήσεων.
Η σχετική προθεσμία λήγει στις 30 Ιουνίου 2026 και, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, χωρίς νέα παράταση θα μπορούσαν να προκύψουν σοβαρά προβλήματα στη συμμετοχή εταιρειών σε διαγωνισμούς δημοσίων έργων και μελετών, αλλά και στην ομαλή εξέλιξη διαδικασιών που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.
Η νομοθετική λύση περιλαμβάνεται στο πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Με τη σχετική διάταξη παρέχεται εξουσιοδότηση στον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών να παρατείνει τις προθεσμίες που αφορούν την επανάκριση, αξιολόγηση και αναθεώρηση των εργοληπτικών και μελετητικών πτυχίων στο πλαίσιο της μετάβασης στο νέο σύστημα μητρώων.
Οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι αμέσως μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου θα εκδοθεί υπουργική απόφαση που θα παρατείνει για ακόμη έναν χρόνο τη μεταβατική περίοδο, διατηρώντας σε ισχύ τα υφιστάμενα πτυχία μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία επανεξέτασης.
Η νέα παράταση δεν αποτελεί απλώς μια διοικητική διευκόλυνση. Αντιθέτως, αναδεικνύει τα σημαντικά προβλήματα που εξακολουθούν να συνοδεύουν την εφαρμογή του Π.Δ. 71/2019, με το οποίο θεσπίστηκε το νέο πλαίσιο των Μητρώων Τεχνικών Έργων (ΜΗΤΕ).
Το συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο σχεδιάστηκε με στόχο να εκσυγχρονίσει το σύστημα αξιολόγησης και κατάταξης των εργοληπτικών και μελετητικών επιχειρήσεων, να εισαγάγει ηλεκτρονικές διαδικασίες και να διασφαλίσει μεγαλύτερη διαφάνεια και αντικειμενικότητα. Ωστόσο, επτά χρόνια μετά την έκδοσή του και τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της εφαρμογής του, οι επαγγελματικοί φορείς υποστηρίζουν ότι το σύστημα παραμένει δυσλειτουργικό, πολύπλοκο και δύσκολα εφαρμόσιμο στην πράξη.
Είναι χαρακτηριστικό ότι τόσο οι εργοληπτικές όσο και οι μελετητικές οργανώσεις συγκλίνουν σε μια κοινή διαπίστωση: Η φιλοσοφία του νέου συστήματος κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, η εφαρμογή του όμως παρουσιάζει σοβαρές αδυναμίες.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα του ΜΗΤΕ, μέσω του οποίου πραγματοποιείται η διαχείριση των μητρώων. Σύμφωνα με τους φορείς της αγοράς, το πληροφοριακό σύστημα τέθηκε σε λειτουργία χωρίς να έχει ολοκληρωθεί πλήρως η ανάπτυξη κρίσιμων λειτουργιών του. Ως αποτέλεσμα, δημιουργήθηκαν σημαντικές καθυστερήσεις στην επανάκριση πτυχίων και στη διεκπεραίωση αιτημάτων των επιχειρήσεων.
Οι εργοληπτικές οργανώσεις επισημαίνουν ότι ακόμη και μήνες μετά την έναρξη λειτουργίας του συστήματος δεν ήταν δυνατή η υποβολή βασικών αιτήσεων, όπως η αναβάθμιση τάξης εργοληπτικής επιχείρησης ή η τροποποίηση στοιχείων στελεχών και βεβαιώσεων. Η κατάσταση αυτή είχε ως συνέπεια τη συσσώρευση εκκρεμοτήτων και την αδυναμία ολοκλήρωσης κρίσιμων διαδικασιών για μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων.
Ένα ακόμη σοβαρό πρόβλημα αφορά τα πιστοποιητικά εμπειρίας, τα οποία αποτελούν βασική προϋπόθεση για την αξιολόγηση και κατάταξη επιχειρήσεων και μελετητών.
Οι επαγγελματικοί φορείς επισημαίνουν ότι πολλές αναθέτουσες αρχές αδυνατούν να εκδώσουν εγκαίρως τα απαιτούμενα πιστοποιητικά, είτε λόγω υποστελέχωσης είτε λόγω έλλειψης ψηφιοποιημένων αρχείων προηγούμενων ετών. Ως αποτέλεσμα, πλήθος επαγγελματιών αδυνατεί να αποδείξει την εμπειρία του και να ολοκληρώσει τις απαιτούμενες διαδικασίες ανανέωσης ή αναβάθμισης των πτυχίων του.
Παράλληλα, καταγράφονται σοβαρά προβλήματα στις καταχωρίσεις του Μητρώου Εμπειρίας Κατασκευαστών (ΜΕΚ), με λάθη και παραλείψεις που, σύμφωνα με τις εργοληπτικές οργανώσεις, δυσχεραίνουν ή ακόμη και μπλοκάρουν την αξιολόγηση επιχειρήσεων.
Οι μελετητικές οργανώσεις εστιάζουν ιδιαίτερα στις ασάφειες του θεσμικού πλαισίου.Όπως υποστηρίζουν, παραμένουν ανοιχτά ζητήματα σχετικά με τον τρόπο καταγραφής της εμπειρίας των μελετητών, τη διάκριση μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών μελετών, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η εμπειρία εταιρειών και φυσικών προσώπων.
Την ίδια στιγμή, η εφαρμογή του νέου πλαισίου συνοδεύεται από αυξημένες διοικητικές απαιτήσεις και πολύπλοκες διαδικασίες, οι οποίες, σύμφωνα με τους φορείς, επιβαρύνουν σημαντικά τις επιχειρήσεις και λειτουργούν αποτρεπτικά για νέους επαγγελματίες που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν στον κλάδο.
Στο εργοληπτικό σκέλος, σημαντική είναι η κριτική που ασκείται στα οικονομικά κριτήρια κατάταξης των επιχειρήσεων. Οι εργολήπτες υποστηρίζουν ότι οι προβλέψεις του νέου συστήματος βασίζονται σε οικονομικά δεδομένα προηγούμενης δεκαετίας και δεν ανταποκρίνονται στις σημερινές συνθήκες της αγοράς. Θέτουν επίσης ζητήματα σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού των παγίων στοιχείων, των δεικτών βιωσιμότητας και του ανεκτέλεστου υπόλοιπου έργων που μπορεί να αναλάβει μια επιχείρηση. Κατά την άποψή τους, οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις δημιουργούν στρεβλώσεις και δεν αποτυπώνουν με ακρίβεια την πραγματική δυναμική των εταιρειών.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και ο κίνδυνος στρέβλωσης του ανταγωνισμού. Οι εργοληπτικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι οι συνεχείς καθυστερήσεις στη λειτουργία του νέου συστήματος ευνοούν επιχειρήσεις που διατηρούν παλαιά δικαιώματα και δημιουργούν εμπόδια σε εταιρείες που επιδιώκουν να αναβαθμίσουν τη θέση τους στην αγορά.
Παράλληλα, εκφράζονται προβληματισμοί για διατάξεις που επιτρέπουν την επίκληση τεχνικής ή οικονομικής στήριξης από τρίτους, γεγονός που –όπως υποστηρίζουν– μπορεί να οδηγήσει σε τεχνητή δημιουργία επιχειρήσεων υψηλότερων τάξεων χωρίς επαρκή πραγματική δραστηριότητα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η νέα παράταση εμφανίζεται ως αναγκαία λύση προκειμένου να αποφευχθούν αναταράξεις στην αγορά δημοσίων έργων και μελετών. Ωστόσο, τόσο οι μελετητές όσο και οι εργολήπτες επιμένουν ότι οι διαδοχικές παρατάσεις δεν μπορούν να αποτελέσουν μόνιμη απάντηση στα προβλήματα του συστήματος.
Κοινό αίτημα των φορέων είναι η συνολική επανεξέταση του θεσμικού πλαισίου, η βελτίωση του πληροφοριακού συστήματος και η διαμόρφωση ενός λειτουργικού, σαφούς και εφαρμόσιμου μηχανισμού αξιολόγησης και κατάταξης των τεχνικών επιχειρήσεων.
Μετά από έξι διαδοχικές παρατάσεις μέσα σε τέσσερα χρόνια, το στοίχημα για το υπουργείο Υποδομών δεν είναι πλέον μόνο η παράταση της μεταβατικής περιόδου, αλλά κυρίως η οριστική αντιμετώπιση των προβλημάτων που κρατούν σε εκκρεμότητα μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις στον χώρο των δημοσίων έργων.
Περισσότερες ειδήσεις
