Αν κάθε καλοκαίρι καταλήγεις γεμάτος τσιμπήματα ενώ ο άνθρωπος δίπλα σου παραμένει σχεδόν ανέγγιχτος, δεν είναι απαραίτητα ιδέα σου. Νέα έρευνα δείχνει ότι τα κουνούπια πράγματι έχουν «προτιμήσεις» στους ανθρώπους, με μια σημαντική όμως ανατροπή: δεν υπάρχει ένας άνθρωπος που να αποτελεί τον ιδανικό στόχο για όλα τα είδη.
Κάθε είδος φαίνεται να ελκύεται από διαφορετικό συνδυασμό οσμών, χημικών ουσιών και μικροοργανισμών του ανθρώπινου δέρματος, σύμφωνα με μελέτη του Florida International University που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό iScience.
Οι ερευνητές εξέτασαν 119 εθελοντές και συνέκριναν την αντίδραση τριών διαφορετικών ειδών: του Aedes aegypti, του ασιατικού κουνουπιού-τίγρη (Aedes albopictus) και του Culex quinquefasciatus. Το εντυπωσιακό εύρημα ήταν ότι κανένας από τους 119 ανθρώπους δεν βρέθηκε μεταξύ των πιο ελκυστικών στόχων και για τα τρία είδη.
Τα κουνούπια εντοπίζουν τους ανθρώπους χρησιμοποιώντας πολλά διαφορετικά ερεθίσματα, όπως το διοξείδιο του άνθρακα που εκπνέουμε, τη θερμότητα και την υγρασία του σώματος, την όραση και –κυρίως– την οσμή.
Η ανθρώπινη οσμή είναι πολύ πιο περίπλοκη απ’ όσο φαίνεται. Περιλαμβάνει περισσότερες από 1.000 πτητικές οργανικές ενώσεις, πολλές από τις οποίες δεν έχουν ακόμη μελετηθεί πλήρως. Στη διαμόρφωσή της συμμετέχει και το μικροβίωμα του δέρματος, δηλαδή οι κοινότητες βακτηρίων, μυκήτων και άλλων μικροοργανισμών που υπάρχουν φυσιολογικά επάνω μας.
Αυτός ο ιδιαίτερος χημικός «συνδυασμός» φαίνεται ότι λειτουργεί περίπου σαν προσωπική υπογραφή. Μόνο που διαφορετικά κουνούπια διαβάζουν διαφορετικά σημεία αυτής της υπογραφής.
Το Aedes aegypti, γνωστό και ως κουνούπι του κίτρινου πυρετού, έδειξε στο εργαστήριο μεγαλύτερη έλξη προς ανθρώπους που δεν φορούσαν πρόσθετα αρώματα και είχαν χαμηλότερα επίπεδα ορισμένων πτητικών ουσιών στο δέρμα. Παρατηρήθηκε επίσης μια μικρή προτίμηση προς τους άνδρες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι άνδρες γενικά δέχονται περισσότερα τσιμπήματα στην καθημερινή ζωή.
Το ασιατικό κουνούπι-τίγρης, αντίθετα, έδειξε μεγαλύτερη έλξη όταν στο δέρμα υπήρχαν αυξημένα επίπεδα κετονών και πτητικών ενώσεων με φυτικά χαρακτηριστικά, οι οποίες παράγονται φυσικά από το ανθρώπινο σώμα.
Το Culex quinquefasciatus, που δρα κυρίως τη νύχτα, φάνηκε να επηρεάζεται έντονα από το μικροβίωμα του δέρματος. Ορισμένες οικογένειες βακτηρίων λειτουργούσαν σαν «πράσινο φως», ενώ άλλες φαίνεται να μείωναν την έλξη του εντόμου.
Με άλλα λόγια, το γεγονός ότι ένα συγκεκριμένο είδος κουνουπιού σε βρίσκει… ακαταμάχητο δεν σημαίνει ότι θα συμβεί το ίδιο και με ένα άλλο.
Από τα τρία είδη της μελέτης, ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα έχει το Aedes albopictus, το γνωστό κουνούπι-τίγρης, το οποίο έχει εξαπλωθεί σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ECDC, με εικόνα έως τον Απρίλιο του 2026, το συγκεκριμένο είδος θεωρείται εγκατεστημένο σε 48 από τις 52 περιφερειακές ενότητες που παρακολουθούνται στην Ελλάδα. Μάλιστα, σε σύγκριση με την προηγούμενη επικαιροποίηση του Ιουνίου του 2025, καταγράφηκε εγκατάστασή του σε επτά επιπλέον ελληνικές περιφερειακές ενότητες.
Το κουνούπι-τίγρης μπορεί να μεταδώσει νοσήματα όπως ο δάγκειος πυρετός, ο ιός Zika και η chikungunya, γι’ αυτό και η εξάπλωσή του παρακολουθείται συστηματικά από τις ευρωπαϊκές υγειονομικές αρχές.
Τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι μπορούμε ήδη να προβλέψουμε ποιον θα τσιμπήσει ένα κουνούπι στην αυλή ή στην παραλία.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε ελεγχόμενες εργαστηριακές συνθήκες και μέτρησε την έλξη των εντόμων προς διαφορετικούς ανθρώπους. Δεν απέδειξε ότι όσοι ήταν πιο ελκυστικοί στο εργαστήριο θα δεχθούν υποχρεωτικά περισσότερα τσιμπήματα στον πραγματικό κόσμο, όπου παρεμβαίνουν η θερμοκρασία, ο αέρας, τα ρούχα, η κίνηση και πολλοί ακόμη παράγοντες.
Η ουσία της μελέτης βρίσκεται αλλού: δείχνει ότι δεν υπάρχει μία ενιαία «μυρωδιά που αγαπούν τα κουνούπια». Κάθε είδος φαίνεται να αναζητά διαφορετικά χημικά και μικροβιακά σήματα.
Και αυτό μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμο στην επόμενη γενιά αντικουνουπικών μέσων. Αν οι επιστήμονες απομονώσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις ουσίες που προσελκύουν ή απωθούν κάθε είδος, θα μπορούσαν στο μέλλον να αναπτυχθούν πιο στοχευμένα απωθητικά και μέθοδοι προστασίας, ειδικά σχεδιασμένα για τα είδη που μεταδίδουν συγκεκριμένες ασθένειες σε κάθε περιοχή.
Οπότε, την επόμενη φορά που όλοι γύρω σου θα απορούν γιατί τα κουνούπια έχουν πέσει πάνω σου, η απάντηση πιθανότατα δεν είναι ότι έχεις «πιο γλυκό αίμα». Απλώς έτυχε να είσαι ακριβώς ο τύπος τους.
Περισσότερες ειδήσεις
Κάπνισμα: Καθημερινή συνήθεια για σχεδόν 1 στους 4 Έλληνες – Πέμπτη χειρότερη επίδοση στην ΕΕ
Είσαι το μεγαλύτερο ή το μικρότερο παιδί; – Πώς επηρεάζεται η υγεία σου ανάλογα με τη σειρά γέννησης
Οι θερμές νύχτες «κλέβουν» τον ύπνο εκατομμυρίων ανθρώπων – Η Αθήνα χάνει 45 ώρες ξεκούρασης τον χρόνο
