Τα πλοία αποτελούν βασικό κρίκο για τη σύνδεση των ευρωπαϊκών νησιών με την ηπειρωτική χώρα και συχνά θεωρούνται πιο «πράσινη» επιλογή σε σχέση με τις αεροπορικές μετακινήσεις. Ωστόσο, ένα μεγάλο μέρος του στόλου είναι παλαιό και ιδιαίτερα ρυπογόνο, εκθέτοντας τους κατοίκους των λιμανιών σε επικίνδυνη ατμοσφαιρική ρύπανση.
Σύμφωνα με νέα μελέτη της περιβαλλοντικής οργάνωσης Transport & Environment (T&E), το 2023 1.043 ευρωπαϊκά πλοία εξέπεμψαν συνολικά 13,4 εκατ. τόνους CO₂, ποσότητα που αντιστοιχεί στις ετήσιες εκπομπές 6,6 εκατ. αυτοκινήτων.
Σε πόλεις-λιμάνια όπως η Βαρκελώνη, το Δουβλίνο και η Νάπολη, τα πλοία εκπέμπουν περισσότερα τοξικά οξείδια του θείου (SOx) από όλα τα αυτοκίνητα των πόλεων αυτών μαζί, προειδοποιεί η έρευνα.
Τα οξείδια του θείου αποτελούν ιδιαίτερα επικίνδυνους ατμοσφαιρικούς ρύπους: μπορούν να προκαλέσουν αναπνευστικά προβλήματα, επιδείνωση άσθματος, αλλά και να συμβάλουν στην όξινη βροχή και στη δημιουργία λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων.
Το Δουβλίνο καταγράφεται ως το πιο επιβαρυμένο λιμάνι της Ευρώπης όσον αφορά την έκθεση σε SOx από πλοία. Ακολουθούν:
Η εικόνα όμως αναμένεται να αλλάξει τα επόμενα χρόνια. Από το 2027 θα τεθούν σε ισχύ νέες ζώνες ελέγχου εκπομπών (Emission Control Areas) στον βορειοανατολικό Ατλαντικό, περιορίζοντας την ατμοσφαιρική ρύπανση από ναυτιλιακά καύσιμα.
Επειδή όμως τα Κανάρια Νησιά δεν περιλαμβάνονται στους νέους κανονισμούς, το Las Palmas εκτιμάται ότι θα γίνει το πιο ρυπογόνο λιμάνι της Ευρώπης μέχρι το 2027, ενώ θα ακολουθεί το Santa Cruz στην Τενερίφη.
Όσον αφορά το CO₂, η Βαρκελώνη είναι το λιμάνι με τις μεγαλύτερες εκπομπές από πλοία στην Ευρώπη. Παράλληλα, τα πλοία εκεί εκπέμπουν 1,8 φορές περισσότερα SOx από όλα τα αυτοκίνητα της πόλης, παρότι στη Μεσόγειο έχουν ήδη επιβληθεί περιορισμοί.
Από την 1η Μαΐου 2025, ολόκληρη η Μεσόγειος Θάλασσα έχει χαρακτηριστεί Ζώνη Ελέγχου Εκπομπών Θείου (SECA), κάτι που υποχρεώνει τα πλοία να μειώσουν την περιεκτικότητα θείου στα καύσιμα από 0,5% σε 0,10%. Στόχος είναι η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στις παράκτιες περιοχές.
Η μελέτη διαπιστώνει ότι η μέση ηλικία των ευρωπαϊκών πλοίων φτάνει τα 26 χρόνια, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για μια «καθαρή ανανέωση» του στόλου.
Σύμφωνα με την T&E, η ηλεκτροκίνηση και τα υβριδικά συστήματα θα μπορούσαν να μειώσουν τις εκπομπές CO₂ των πλοίων έως και 42%, ενώ ταυτόχρονα:
Η έκθεση εκτιμά ότι τουλάχιστον το 60% του ευρωπαϊκού στόλου θα μπορούσε να λειτουργεί με μπαταρίες έως το 2035, ενώ ήδη σε πολλές γραμμές τα ηλεκτρικά φερι μπότ είναι οικονομικά ανταγωνιστικά.
Στη Στοκχόλμη, δοκιμές με ηλεκτρικό υδροπτέρυγο φέρι μπότ έδειξαν ότι μπορούν να μειώσουν τις εκπομπές έως 94%, ενώ ο χρόνος ταξιδιού μειώθηκε από 55 σε περίπου 30 λεπτά.
Το βασικό εμπόδιο για την ευρεία εφαρμογή ηλεκτρικών πλοίων είναι η υποδομή φόρτισης. Ωστόσο, σύμφωνα με την T&E, το πρόβλημα είναι μικρότερο απ’ όσο θεωρείται.
Η μελέτη αναφέρει ότι το 57% των λιμανιών θα χρειαστεί μόνο μικρούς φορτιστές κάτω από 5MW για να υποστηρίξει ηλεκτρικά φερι μπότ.
«Τα πλοία πρέπει να συνδέουν τις κοινότητες, όχι να τις ρυπαίνουν», σημειώνει ο Felix Klann της Transport & Environment.
Όπως τονίζει, πολλά πλοία εξακολουθούν να καίνε ορυκτά καύσιμα, διοχετεύοντας τοξικό αέρα στις ευρωπαϊκές πόλεις-λιμάνια.
Η ηλεκτροκίνηση, υποστηρίζει, θα μπορούσε να μειώσει δραστικά τις εκπομπές και να φέρει “ανάσα καθαρού αέρα” σε εκατομμύρια πολίτες.
«Τα ηλεκτρικά πλοία είναι ήδη φθηνότερα σε πολλές γραμμές και θα γίνουν ακόμη πιο ανταγωνιστικά τα επόμενα χρόνια. Με μέση ηλικία στόλου τα 26 χρόνια, τώρα είναι η στιγμή για μια καθαρή ανανέωση», καταλήγει.
Περισσότερες ειδήσεις
Βιώσιμα αεροπορικά ταξίδια: Αυτή η ασιατική χώρα προχωρά στην επιβολή φόρων στις αερομεταφορές
Από το 2026, το ταξίδι στον «παράδεισο» θα κοστίζει ακριβότερα — Αυξήσεις σε βίζες και τουριστικά τέλη
Το εισιτήριο αποκτά «κλιματικό αποτύπωμα» – Ποια χώρα φέρνει νέα εποχή διαφάνειας στις αερομεταφορές
