Η μάχη με τα κουνούπια στην Ευρώπη δυσκολεύει ακριβώς τη στιγμή που η εξάπλωση των ασθενειών τις οποίες μεταδίδουν αποκτά μεγαλύτερη ένταση και διάρκεια. Ο ιός του Δυτικού Νείλου εμφανίζεται σε νέες περιοχές, χωροκατακτητικά είδη εγκαθίστανται σε ολοένα περισσότερες χώρες και η ευρωπαϊκή άμυνα παραμένει κατακερματισμένη.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων προειδοποιεί ότι η ήπειρος χρειάζεται ισχυρότερη επιτήρηση, σταθερή χρηματοδότηση και συντονισμένη καταπολέμηση. Όπως δείχνει η νέα έκθεση του ECDC, σήμερα δεν υπάρχει ένα συνεκτικό ευρωπαϊκό σύστημα: οι αρμοδιότητες, τα μέσα και η ετοιμότητα διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα.

Από 429 σε 625 κρούσματα μέσα σε οκτώ ημέρες

Η αρχική προειδοποίηση του ECDC έκανε λόγο για 429 εγχώρια κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου σε εννέα ευρωπαϊκές χώρες έως τις 13 Αυγούστου. Η νεότερη εβδομαδιαία ενημέρωση ανέβασε τον αριθμό στα 625 κρούσματα σε 12 χώρες έως τις 21 Αυγούστου.

Συνολικά έχουν εντοπιστεί 99 επηρεαζόμενες περιοχές. Τα περισσότερα κρούσματα καταγράφονται στην Ιταλία, με 311, και ακολουθεί η Ελλάδα με 157. Έπονται η Ισπανία με 63, η Βόρεια Μακεδονία με 37, η Ρουμανία με 28 και η Γαλλία με 17. Μικρότεροι αριθμοί έχουν αναφερθεί στη Σερβία, στην Ολλανδία, στην Αλβανία, στην Αυστρία, στη Γερμανία και στο Κόσοβο, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ECDC.

Ήδη από τα μέσα Αυγούστου, έξι ευρωπαϊκές περιοχές είχαν καταγράψει για πρώτη φορά εγχώρια μετάδοση του ιού. Η ανησυχία εντείνεται επειδή τα κρούσματα συνήθως κορυφώνονται από τα μέσα Αυγούστου έως τις αρχές Σεπτεμβρίου.

Πολύ έντονη κυκλοφορία του ιού στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, η έκθεση του ΕΟΔΥ της 19ης Αυγούστου κατέγραφε 157 εγχώρια κρούσματα, εκ των οποίων τα 116 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση. Μέσα σε μία εβδομάδα είχαν δηλωθεί 47 νέα κρούσματα.

Έως την ίδια ημερομηνία είχαν καταγραφεί 13 θάνατοι, όλοι σε ασθενείς άνω των 65 ετών. Συνολικά 42 ασθενείς νοσηλεύονταν, οι 23 από αυτούς σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας.

Κρούσματα έχουν εμφανιστεί στις Περιφέρειες Αττικής, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας, Πελοποννήσου και Στερεάς Ελλάδας. Ο ΕΟΔΥ κάνει λόγο για πάρα πολύ έντονη κυκλοφορία του ιού, ιδίως στην Αττική, και επισημαίνει ότι τα κρούσματα έχουν ξεπεράσει κατά πολύ τους αντίστοιχους αριθμούς προηγούμενων ετών για την ίδια περίοδο.

Το κουνούπι «τίγρης» έχει εγκατασταθεί σε 16 χώρες

Τα κοινά κουνούπια του γένους Culex, που μπορούν να μεταδώσουν τον ιό του Δυτικού Νείλου, είναι ήδη ευρέως διαδεδομένα στην Ευρώπη. Παράλληλα, όμως, επεκτείνεται και το ασιατικό κουνούπι «τίγρης» (Aedes albopictus), το οποίο μπορεί να μεταδώσει τον δάγκειο πυρετό και τη νόσο chikungunya.

Το συγκεκριμένο είδος θεωρείται πλέον εγκατεστημένο σε 16 ευρωπαϊκές χώρες, αριθμός διπλάσιος σε σχέση με πριν από 12 χρόνια. Πρόκειται για ασθένειες που παλαιότερα συνδέονταν κυρίως με τροπικές και υποτροπικές περιοχές, αλλά πλέον καταγράφουν και εγχώρια μετάδοση στην Ευρώπη.

Ένα ευρωπαϊκό μωσαϊκό χωρίς κοινό σχέδιο

Η έρευνα του ECDC εστάλη σε 38 χώρες και περιοχές, αλλά απαντήσεις δόθηκαν μόνο από 26. Τα ευρήματα αποκαλύπτουν μεγάλες αποκλίσεις ακόμη και μεταξύ όσων συμμετείχαν.

Κατά την περίοδο 2020–2025:

• Επιτήρηση των κουνουπιών Culex πραγματοποιήθηκε σε 17 χώρες, ενώ μέτρα καταπολέμησης εφαρμόστηκαν σε μόλις 12.
• Επιτήρηση των χωροκατακτητικών κουνουπιών Aedes έγινε σε 20 χώρες, με δράσεις ελέγχου σε 17.
• Πολλά προγράμματα βασίζονται σε προσωρινή χρηματοδότηση και εξωτερική υποστήριξη.
• Οι αρμοδιότητες μοιράζονται διαφορετικά μεταξύ κεντρικού κράτους, περιφερειών και δήμων, δυσκολεύοντας τον συντονισμό.
• Οι παρεμβάσεις συχνά ξεκινούν εκ των υστέρων και επικεντρώνονται στην εξόντωση των ενήλικων κουνουπιών, χωρίς σταθερή στρατηγική πρόληψης ή εξάλειψης νέων πληθυσμών.

Το ECDC ζητά παρεμβάσεις που θα στοχεύουν και στις προνύμφες, συνδυάζοντας βιοκτόνα και μη χημικά μέσα, με συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών και συνεκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον.

Η κλιματική αλλαγή μεγαλώνει την περίοδο κινδύνου

Οι μεγαλύτερες και εντονότερες περίοδοι μετάδοσης του ιού του Δυτικού Νείλου, του δάγκειου πυρετού και της chikungunya συνδέονται με ένα ολοένα ευνοϊκότερο περιβάλλον για τα κουνούπια. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες και η παράταση της θερμής περιόδου διευρύνουν το χρονικό διάστημα κατά το οποίο τα έντομα αναπαράγονται και οι ιοί μπορούν να κυκλοφορούν.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν αντιμετωπίζεται μόνο με περισσότερους ψεκασμούς. Απαιτεί σταθερή εντομολογική επιτήρηση, επαρκώς στελεχωμένα εργαστήρια, έλεγχο της ανθεκτικότητας στα εντομοκτόνα, κοινές μεθόδους αξιολόγησης και συνεργασία μεταξύ υγειονομικών, περιβαλλοντικών, κτηνιατρικών και τοπικών αρχών.

Σε ατομικό επίπεδο, ο ΕΟΔΥ συστήνει εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά, σήτες, κουνουπιέρες και κατάλληλα ρούχα, καθώς και συστηματική απομάκρυνση στάσιμων νερών από αυλές, μπαλκόνια, γλάστρες, υδρορροές και ακάλυπτα δοχεία. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται από ηλικιωμένους, ανοσοκατεσταλμένους και ανθρώπους με χρόνια υποκείμενα νοσήματα.

Περισσότερες ειδήσεις

Γιατί τα κουνούπια τσιμπούν εσένα και όχι… τον διπλανό σου; Η επιστήμη εξηγεί

Είσαι το μεγαλύτερο ή το μικρότερο παιδί; – Πώς επηρεάζεται η υγεία σου ανάλογα με τη σειρά γέννησης

Οι θερμές νύχτες «κλέβουν» τον ύπνο εκατομμυρίων ανθρώπων – Η Αθήνα χάνει 45 ώρες ξεκούρασης τον χρόνο