Νέος δορυφορικός χάρτης αποτυπώνει την έκταση της πετρελαϊκής ρύπανσης στους ωκεανούς, αποκαλύπτοντας ότι οι πετρελαιοκηλίδες καλύπτουν κάθε χρόνο περίπου 1,58 εκατ. τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας επιφάνειας – μια έκταση σχεδόν τριπλάσια από την Ισπανία.
Σε αντίθεση με μεγάλες καταστροφές, όπως το Deepwater Horizon, μεγάλο μέρος αυτής της ρύπανσης προέρχεται από μικρότερες και συχνότερες πετρελαιοκηλίδες, οι οποίες περνούν σε μεγάλο βαθμό κάτω από το ραντάρ της δημόσιας προσοχής.
Η ανάλυση της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης περιβαλλοντικής τεχνολογίας SkyTruth δείχνει ότι τα πλοία συνδέονται με περίπου 81% των πετρελαιοκηλίδων για τις οποίες κατέστη δυνατό να εντοπιστεί πιθανή πηγή.
Τα δεξαμενόπλοια και τα φορτηγά πλοία εμφανίζονται ως οι συχνότερες πηγές, ενώ οι υπεράκτιες εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου αντιστοιχούν σε ακόμη 18%.
Όπως επισημαίνει ο επικεφαλής τεχνολογίας της SkyTruth, Karl Wuster, η πετρελαϊκή ρύπανση αποτελεί ένα σταθερό, παγκόσμιο πρόβλημα, το οποίο εμφανίζεται πολύ συχνότερα από τα μεγάλα περιστατικά που φτάνουν στα πρωτοσέλιδα.
Η ανάλυση παρουσιάστηκε στις 23 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο της Climate Week NYC, και βασίζεται σε δορυφορικές παρατηρήσεις που συγκεντρώθηκαν την περίοδο 2023-2025, καθώς και σε δεδομένα του συστήματος παρακολούθησης πετρελαϊκής ρύπανσης Cerulean της SkyTruth.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τις δορυφορικές παρατηρήσεις για να υπολογίσουν την ετήσια ρύπανση που προκαλείται από πλοία και υπεράκτιες εγκαταστάσεις, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές στη δορυφορική κάλυψη και την πυκνότητα της ναυσιπλοΐας.
Πάνω από 90% της εκτιμώμενης πετρελαϊκής ρύπανσης καταγράφεται εντός εθνικών υδάτων, συχνά κοντά στις ακτές.
Μεταξύ των περιοχών με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις βρίσκονται η Ερυθρά Θάλασσα, ο Περσικός Κόλπος, η Μεσόγειος και η Μαύρη Θάλασσα, καθώς και θαλάσσιες περιοχές ανοικτά της Δυτικής Αφρικής και γύρω από την Ινδονησία.
Η SkyTruth εντόπισε επίσης περιπτώσεις επαναλαμβανόμενης ρύπανσης.
Οι ερευνητές κατέγραψαν τα ίδια 16 πλοία επανειλημμένα δίπλα σε πετρελαιοκηλίδες. Τρία από αυτά – ένα φορτηγό πλοίο με σημαία Παλάου, ένα ρωσικό πετρελαιοφόρο και ένα ινδονησιακό πετρελαιοφόρο – εντοπίστηκαν κοντά σε πετρελαιοκηλίδες σε περισσότερες από μία στις πέντε δορυφορικές εικόνες στις οποίες εμφανίζονταν.
Ανάλογη εικόνα καταγράφηκε και σε υπεράκτιες εγκαταστάσεις.
Πετρελαιοκηλίδες εμφανίστηκαν σχεδόν στο 29% των δορυφορικών εικόνων μιας εγκατάστασης ανοικτά της Ινδονησίας και περίπου στο 24% των εικόνων άλλης εγκατάστασης στα ανοικτά της Νιγηρίας.
Οι θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές δεν μένουν ανεπηρέαστες.
Παρότι περίπου 75% αυτών παρουσίαζαν χαμηλότερες συγκεντρώσεις πετρελαιοκηλίδων σε σχέση με τις γύρω θαλάσσιες περιοχές, ίχνη ρύπανσης εντοπίστηκαν ακόμη και σε ιδιαίτερα ευαίσθητα οικοσυστήματα.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται ο βιότοπος της εξαιρετικά απειλούμενης φάλαινας Rice στον Κόλπο του Μεξικού.
Οι ερευνητές προειδοποιούν, πάντως, ότι η πραγματική έκταση του προβλήματος πιθανότατα δεν έχει ακόμη καταγραφεί πλήρως. Η δορυφορική κάλυψη στις ανοικτές θάλασσες παραμένει περιορισμένη, με μεγάλες εκτάσεις των ωκεανών να μην παρακολουθούνται επαρκώς.
Η ναυτιλία και οι υπεράκτιες εγκαταστάσεις δεν αποτελούν τις μοναδικές πηγές πετρελαϊκής ρύπανσης.
Τον Αύγουστο του 2026, πετρέλαιο από πλοίο που χτυπήθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου στον Κόλπο ξεβράστηκε στο ιρανικό νησί Qeshm, φτάνοντας μέχρι τα προστατευόμενα μαγκρόβια δάση της περιοχής.
Ξεχωριστή διαρροή από ρωσικό δεξαμενόπλοιο του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», στα ανοικτά του Ομάν, εξαπλώθηκε σε έκταση άνω των 2.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Σημαντική απειλή αποτελούν και τα ατυχήματα. Το 2024, άγνωστο πλοίο που ανατράπηκε ανοικτά του Tobago προκάλεσε εκτεταμένη ρύπανση στις παραλίες και οδήγησε στην κήρυξη κατάστασης εθνικής έκτακτης ανάγκης.
Έναν χρόνο νωρίτερα, επιβατηγό πλοίο που προσάραξε στη Σουηδία άφησε πίσω του πετρελαιοκηλίδα καυσίμων μήκους περίπου 5 χιλιομέτρων στη Βαλτική Θάλασσα, η οποία τελικά έφτασε στις ακτές.
Κίνδυνο εξακολουθούν να αποτελούν ακόμη και ναυάγια δεκαετιών. Υπολογίζεται ότι περίπου 8.500 δυνητικά ρυπογόνα ναυάγια, τα περισσότερα από την περίοδο των δύο Παγκοσμίων Πολέμων, βρίσκονται σήμερα στον πυθμένα των ωκεανών.
Ορισμένα από αυτά έχουν ήδη αρχίσει να διαρρέουν πετρέλαιο, καθώς τα κύτη τους διαβρώνονται με την πάροδο του χρόνου.
Περισσότερες ειδήσεις
«Ecocide» στον παράδεισο: Οι νέοι των Μαλδίβων αρνούνται να δουν τα νησιά τους να χάνονται
Μια 18χρονη δημιούργησε βιοδιασπώμενο υλικό που… «τρώει» τα μικροπλαστικά
Μικροπλαστικά στο νερό: Δείτε ποιο «θαυματουργό φυτό» τα εξαφανίζει
