Η αδυναμία χιλιάδων νέων να αποκτήσουν τη δική τους κατοικία και να δημιουργήσουν ανεξάρτητο νοικοκυριό συνεχίζει να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις στην Ελλάδα. Η εκτόξευση των τιμών των ακινήτων, η συνεχής αύξηση των ενοικίων, το υψηλό κόστος ζωής και οι αποδοχές που δεν ακολουθούν τον ίδιο ρυθμό δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα, το οποίο αναγκάζει ολοένα και περισσότερους νέους να παραμένουν στο πατρικό τους σπίτι ακόμη και μετά την ηλικία των 25 ετών.
Την εικόνα αυτή επιβεβαιώνουν τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, σύμφωνα με τα οποία η Ελλάδα βρίσκεται στη δεύτερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς το ποσοστό των νέων ηλικίας 25 έως 34 ετών που εξακολουθούν να διαμένουν με τους γονείς τους. Πρόκειται για έναν δείκτη που αποτυπώνει όχι μόνο τις στεγαστικές δυσκολίες, αλλά συνολικά την καθυστέρηση της οικονομικής ανεξαρτησίας και της δημιουργίας νέων νοικοκυριών.
Σύμφωνα με τη Eurostat, το 56,3% των νέων ηλικίας 25-34 ετών στην Ελλάδα εξακολουθεί να ζει με τους γονείς του, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνεται στο 30,1%. Με άλλα λόγια, περισσότεροι από ένας στους δύο νέους στη χώρα δεν έχουν ακόμη καταφέρει να φύγουν από το οικογενειακό τους σπίτι, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η επίδοση αυτή κατατάσσει την Ελλάδα στη δεύτερη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πίσω μόνο από την Κροατία, όπου το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 62,3%. Την πρώτη πεντάδα συμπληρώνουν η Σλοβακία με 54,3%, η Πολωνία με 51% και η Ιταλία με 50,7%, ενώ πολύ υψηλό ποσοστό εμφανίζει και η Ισπανία, όπου οι μισοί περίπου νέοι ηλικίας 25 έως 34 ετών (50,2%) εξακολουθούν να διαμένουν με τους γονείς τους.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στις χώρες της Νότιας και της Ανατολικής Ευρώπης, όπου το υψηλό στεγαστικό κόστος, οι χαμηλότεροι μισθοί και η δυσκολία πρόσβασης σε προσιτή κατοικία καθυστερούν σημαντικά την αυτονόμηση των νέων.
Την ίδια στιγμή, η εικόνα στις βόρειες ευρωπαϊκές χώρες είναι εκ διαμέτρου αντίθετη. Η Δανία καταγράφει το χαμηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς μόλις το 3,9% των νέων ηλικίας 25 έως 34 ετών εξακολουθεί να ζει με τους γονείς του. Ακολουθούν η Φινλανδία με 4%, η Σουηδία με 7,5%, η Ολλανδία με 10,9%, η Γερμανία με 13,5% και η Γαλλία με 14,8%.
Η σύγκριση είναι ενδεικτική των μεγάλων διαφορών που χαρακτηρίζουν τις ευρωπαϊκές οικονομίες και τις αγορές κατοικίας. Ενώ στη Δανία μόλις ένας στους 25 νέους παραμένει στο οικογενειακό σπίτι, στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό ξεπερνά τον έναν στους δύο. Η απόσταση αυτή δεν αντανακλά μόνο διαφορετικές κοινωνικές αντιλήψεις γύρω από την οικογένεια, αλλά κυρίως τη δυνατότητα των νέων να αποκτήσουν οικονομική αυτονομία σε μικρότερη ηλικία.
Τα στοιχεία της Eurostat έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η ελληνική αγορά κατοικίας εξακολουθεί να βρίσκεται υπό ισχυρές πιέσεις. Τα τελευταία χρόνια οι τιμές πώλησης των ακινήτων αυξάνονται διαρκώς, ενώ ακόμη μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση στην αγορά ενοικίων, ιδιαίτερα στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και σε περιοχές με έντονη τουριστική δραστηριότητα.
Η περιορισμένη προσφορά διαθέσιμων κατοικιών, η ανάπτυξη της βραχυχρόνιας μίσθωσης σε αρκετές περιοχές και η αυξημένη επενδυτική ζήτηση έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του κόστους στέγασης. Για έναν νέο εργαζόμενο, ακόμη και με πλήρη απασχόληση, η ενοικίαση μιας κατοικίας συνεπάγεται πλέον πολύ μεγάλο μέρος του μηνιαίου εισοδήματός του, χωρίς να συνυπολογίζονται οι λογαριασμοί ενέργειας, τα κοινόχρηστα και οι υπόλοιπες καθημερινές δαπάνες.
Ως αποτέλεσμα, πολλοί νέοι αναγκάζονται να αναβάλουν την απόφαση να μετακομίσουν μόνοι τους, επιλέγοντας να παραμείνουν στο πατρικό προκειμένου να περιορίσουν τα έξοδά τους και να μπορέσουν να αποταμιεύσουν.
Η καθυστέρηση της αυτονόμησης των νέων δεν αφορά μόνο το στεγαστικό ζήτημα, αλλά έχει ευρύτερες κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες. Η δημιουργία νέων νοικοκυριών μετατίθεται χρονικά, γεγονός που επηρεάζει και άλλες σημαντικές αποφάσεις ζωής, όπως η δημιουργία οικογένειας ή η απόκτηση παιδιών. Παράλληλα, η χαμηλότερη κινητικότητα των νέων επηρεάζει και τη λειτουργία της αγοράς κατοικίας, καθώς περιορίζεται η ζήτηση για μικρότερα διαμερίσματα που παραδοσιακά αποτελούν την πρώτη κατοικία ενός νέου εργαζομένου.
Την ίδια στιγμή, η οικονομική εξάρτηση από την οικογένεια παρατείνεται για περισσότερα χρόνια, με αποτέλεσμα η οικογένεια να συνεχίζει να λειτουργεί ως βασικός μηχανισμός κοινωνικής προστασίας απέναντι στις αυξημένες οικονομικές πιέσεις.
Παρότι ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαμορφώνεται στο 30,1%, οι αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών είναι ιδιαίτερα μεγάλες. Στη νότια Ευρώπη η παραμονή των νέων στο πατρικό σπίτι είναι αισθητά συχνότερη, καθώς συνδυάζονται υψηλό στεγαστικό κόστος, δυσκολότερη πρόσβαση στην αγορά εργασίας και χαμηλότερα εισοδήματα.
Αντίθετα, στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης η ύπαρξη πιο ανεπτυγμένης αγοράς ενοικίασης, υψηλότερων αποδοχών, ισχυρότερων κοινωνικών παροχών και μεγαλύτερης διαθεσιμότητας προσιτής κατοικίας επιτρέπει στους νέους να αποκτούν οικονομική ανεξαρτησία σε πολύ μικρότερη ηλικία.
Η σύγκριση αναδεικνύει ότι η δυνατότητα ενός νέου να φύγει από το πατρικό του σπίτι δεν αποτελεί μόνο προσωπική επιλογή ή πολιτισμικό χαρακτηριστικό, αλλά συνδέεται άμεσα με τις συνθήκες της αγοράς κατοικίας και τη γενικότερη οικονομική κατάσταση κάθε χώρας.
Περισσότερες ειδήσεις
Παμπάλαια τα 7 στα 10 φοιτητικά σπίτια που προσφέρονται προς ενοικίαση στην Αθήνα
Συστάσεις για ενοικίαση φοιτητικής στέγης από την ΠΟΜΙΔΑ – Τι να προσέξουν όσοι σκέφτονται αγορά
