Με φόντο τη διεθνή αβεβαιότητα, τις γεωπολιτικές εντάσεις και την αυξανόμενη πίεση στο κόστος κατασκευής, ο κατασκευαστικός κλάδος εκπέμπει σήμα κινδύνου για τη βιωσιμότητα και τη συνέχιση των μεγάλων έργων υποδομής στη χώρα. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα που κυριάρχησε στη Γενική Συνέλευση του Συνδέσμου Τεχνικών Εταιριών Ανωτέρων Τάξεων (ΣΤΕΑΤ), όπου καταγράφηκαν τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι τεχνικές εταιρείες, αλλά και οι προτάσεις που – όπως υποστηρίζει ο Σύνδεσμος – μπορούν να κρατήσουν ενεργή την αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας.
Ο ΣΤΕΑΤ περιέγραψε ένα περιβάλλον έντονης αστάθειας για τις κατασκευές, στο οποίο οι ανατιμήσεις σε υλικά, καύσιμα, μεταφορές και εξοπλισμό, οι καθυστερήσεις πληρωμών από το Δημόσιο, η έλλειψη προσωπικού και οι αδυναμίες του θεσμικού πλαισίου δημιουργούν ασφυκτικές συνθήκες για την υλοποίηση έργων.
Ένα από τα βασικότερα ζητήματα που ανέδειξε ο ΣΤΕΑΤ αφορά το σύστημα αναθεώρησης τιμών στα δημόσια έργα. Οι τεχνικές εταιρείες επισημαίνουν ότι τα τελευταία χρόνια βρέθηκαν αντιμέτωπες με πρωτοφανείς αυξήσεις στο κόστος κατασκευής, χωρίς να υπάρχει ένα σταθερό και λειτουργικό σύστημα προσαρμογής των συμβάσεων.
Όπως τονίστηκε, η καθυστέρηση στην ενεργοποίηση του Ενιαίου Συστήματος Τεχνικών Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Έργων και Μελετών έχει αφήσει την αγορά χωρίς σύγχρονα εργαλεία κοστολόγησης και χωρίς ένα αξιόπιστο πλαίσιο υπολογισμού των αναθεωρήσεων.
Ο ΣΤΕΑΤ αναγνώρισε ως θετική εξέλιξη τη νέα νομοθετική ρύθμιση για τους συντελεστές αναθεώρησης, ωστόσο επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν στρεβλώσεις και αδικίες, καθώς ορισμένα έργα εξαιρούνται χωρίς σαφή αιτιολόγηση. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι η νέα κρίση στη Μέση Ανατολή μπορεί να προκαλέσει νέο κύμα αυξήσεων σε καύσιμα, μεταφορές και πρώτες ύλες, επιβαρύνοντας περαιτέρω τα εργοτάξια. Για τον λόγο αυτό ζητά πιο ευέλικτους μηχανισμούς απορρόφησης του αυξημένου κόστους, αλλά και ταχύτερη προσαρμογή των τιμών στα πραγματικά δεδομένα της αγοράς.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στον κλάδο και το ζήτημα της χρηματοδότησης. Οι τεχνικές εταιρείες κάνουν λόγο για ελλείψεις πιστώσεων, καθυστερήσεις πληρωμών και περιορισμένη ρευστότητα, σε μια περίοδο που ο όγκος των έργων παραμένει υψηλός.
Ο ΣΤΕΑΤ εκτιμά ότι η χώρα δεν μπορεί πλέον να βασίζεται αποκλειστικά στους παραδοσιακούς τρόπους χρηματοδότησης και προτείνει ένα πιο «επιθετικό» μοντέλο αξιοποίησης δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων.
Στις προτάσεις που παρουσίασε περιλαμβάνονται η αξιοποίηση πόρων από το Υπερταμείο και το Ελληνικό Ταμείο Καινοτομίας και Υποδομών, η δημιουργία Εθνικού Ταμείου Έργων Υποδομής, αλλά και η χρήση εργαλείων όπως πράσινα ομόλογα, project bonds και τιτλοποιήσεις έργων.
Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, η μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων αποτελεί πλέον μονόδρομο, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέχιση των μεγάλων υποδομών χωρίς να επιβαρύνεται υπερβολικά το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
Ξεχωριστή θέση στη συζήτηση είχαν οι Πρότυπες Προτάσεις, τις οποίες ο ΣΤΕΑΤ θεωρεί κρίσιμο εργαλείο για την επιτάχυνση έργων, ιδιαίτερα σε αστικές περιοχές με σοβαρά κυκλοφοριακά και περιβαλλοντικά προβλήματα.
Ο Σύνδεσμος ζητά μάλιστα να διευρυνθεί η δυνατότητα εφαρμογής τους και σε μικρότερα έργα, με στόχο την ταχύτερη προώθηση ανταποδοτικών παρεμβάσεων.
Παράλληλα, επαναφέρει τη συζήτηση για τη χρήση «σκιωδών διοδίων», δηλαδή ενός μοντέλου όπου η συμμετοχή του Δημοσίου αποπληρώνεται σε μεταγενέστερο χρόνο, μετά την ολοκλήρωση των έργων. Όπως υποστηρίζεται, αυτό θα μπορούσε να αποσυμφορήσει τον κρατικό προϋπολογισμό και να απελευθερώσει πόρους για νέες υποδομές.
Πέρα από τη χρηματοδότηση, ο ΣΤΕΑΤ έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου και για τη δραματική έλλειψη εργατικού και τεχνικού προσωπικού.
Ο αυξημένος αριθμός έργων, σε συνδυασμό με τη δραστηριοποίηση ελληνικών εταιρειών στο εξωτερικό, έχει δημιουργήσει σοβαρές ελλείψεις σε τεχνίτες, χειριστές και εξειδικευμένους εργαζόμενους.
Ο Σύνδεσμος ζητά επιτάχυνση των διαδικασιών μετάκλησης εργαζομένων από τρίτες χώρες, αλλά και αναγνώριση επαγγελματικών πιστοποιήσεων, ώστε να μπορέσουν οι επιχειρήσεις να καλύψουν άμεσα τις ανάγκες των εργοταξίων.
Ταυτόχρονα, ο ΣΤΕΑΤ επισημαίνει ότι ο κλάδος πρέπει να περάσει σε μια νέα εποχή ψηφιακής λειτουργίας και διεθνών προτύπων. Σε αυτό το πλαίσιο, προωθεί τη θεσμοθέτηση συμβάσεων τύπου FIDIC, που εφαρμόζονται διεθνώς, αλλά και τη σταδιακή εφαρμογή του Building Information Modeling (BIM), μαζί με τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης και GIS.
Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, οι αλλαγές αυτές είναι απαραίτητες ώστε ο ελληνικός κατασκευαστικός τομέας να γίνει πιο ανταγωνιστικός, περισσότερο διαφανής και ανθεκτικός στις μεγάλες προκλήσεις της επόμενης δεκαετίας.
Το βασικό μήνυμα που έστειλε η Γενική Συνέλευση του ΣΤΕΑΤ είναι ότι οι κατασκευές βρίσκονται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Από τη μία πλευρά, η χώρα χρειάζεται περισσότερες υποδομές, μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και νέα επενδυτικά έργα. Από την άλλη, οι εταιρείες προειδοποιούν ότι χωρίς σταθερό θεσμικό πλαίσιο, επαρκή χρηματοδότηση και άμεσες λύσεις για το κόστος και το ανθρώπινο δυναμικό, η υλοποίηση των έργων θα γίνει ολοένα και πιο δύσκολη.
Ο ΣΤΕΑΤ δηλώνει ότι θα συνεχίσει τις παρεμβάσεις του προς την Πολιτεία, ζητώντας ένα πιο ευέλικτο, σύγχρονο και λειτουργικό πλαίσιο, που θα επιτρέψει στον κλάδο να στηρίξει την ανάπτυξη της οικονομίας σε μια περίοδο έντονων διεθνών αναταράξεων.
Περισσότερες ειδήσεις
«Μάγος» των καθυστερήσεων: Ποιος είναι ο εργολάβος που υπόσχεται τον ουρανό και παραδίδει… ερείπια;
