Ένα κέντρο δεδομένων μοιάζει, με την πρώτη ματιά, με ακίνητο. Έχει γη, κτίριο, ψύξη, γεννήτριες, περίφραξη και αρκετό σκυρόδεμα ώστε να καθησυχάζει όποιον θεωρεί ότι η ψηφιακή οικονομία κατοικεί αποκλειστικά σε σύννεφα. Μοιάζει επίσης με τηλεπικοινωνιακό έργο, επειδή χρειάζεται οπτικές ίνες και διαδρομές δεδομένων που δεν επιτρέπεται να έχουν την ψυχική ζωή των ελληνικών δρόμων.
Πριν από όλα αυτά, όμως, είναι έργο ηλεκτρικής ισχύος. Κέντρο δεδομένων είναι η εγκατάσταση όπου στεγάζονται υπολογιστές και δικτυακός εξοπλισμός που αποθηκεύουν ή επεξεργάζονται δεδομένα. Για να λειτουργήσει, δεν χρειάζεται απλώς πολύ ρεύμα κάποια στιγμή. Χρειάζεται προβλέψιμη, συνεχής και τεχνικά αξιόπιστη παροχή, με κατάλληλο σχέδιο εφεδρείας. Εκεί κρίνεται αν ένα άριστο οικόπεδο είναι επενδυτικό πλεονέκτημα ή μια πολύ προσεγμένη αναμονή.
Η γη έχει τιμή, η οικοδομική άδεια έχει ημερομηνία και η οπτική ίνα έχει διαδρομή. Η ηλεκτρική ισχύς όμως έχει και χρόνο. Για έναν επενδυτή, η διαφορά ανάμεσα σε διαθέσιμη ισχύ σήμερα, σε όρους σύνδεσης που προβλέπουν έργα ενίσχυσης και σε ένα γενικό αίτημα προς τον διαχειριστή δεν είναι γραφειοκρατική λεπτομέρεια. Είναι η διαφορά ανάμεσα σε μισθωτή που μπορεί να εγκαταστήσει εξοπλισμό και σε κεφάλαιο που περιμένει.
Στο άρθρο, «βέβαιη ισχύς» δεν είναι νομικός όρος. Είναι ένας πρακτικός τρόπος να περιγραφεί η ισχύς που έχει συμφωνημένο σημείο σύνδεσης, τεχνικούς όρους, υπεύθυνο φορέα και αξιόπιστο χρονοδιάγραμμα. Δεν αρκεί να υπάρχει στο γενικό ισοζύγιο της χώρας. Πρέπει να φτάνει στη συγκεκριμένη θέση, την ώρα που τη χρειάζεται η εγκατάσταση.
Η ελληνική διοίκηση έχει ήδη αποτυπώσει πόσο γρήγορα γίνεται ουσιαστικό το ερώτημα. Στη μελέτη χωροθέτησης που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2026, τα συναρμόδια υπουργεία ανέφεραν επενδυτικό ενδιαφέρον άνω του 1 GW, περισσότερα από 35 αιτήματα σύνδεσης και περίπου 35% αιτημάτων που είχαν λάβει όρους σύνδεσης. Η ίδια ανακοίνωση επισημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος των αιτημάτων αφορά την Αττική, ενώ άλλες περιοχές ενδέχεται να έχουν διαφορετική διαθεσιμότητα ισχύος. Τα στοιχεία δεν είναι απογραφή λειτουργουσών μονάδων. Είναι, ακριβώς επειδή αφορούν αιτήματα και όρους, ένας χάρτης του σημείου όπου αρχίζει η δυσκολία.
Η κάλυψη του Energodromio για το διεθνές επενδυτικό ενδιαφέρον στις ψηφιακές υποδομές φωτίζει τη γεωστρατηγική πλευρά της αγοράς. Το επόμενο ερώτημα είναι πιο πεζό και γι’ αυτό πιο ακριβό: μπορεί η γεωστρατηγική θέση να μεταφραστεί σε συγκεκριμένο υποσταθμό, γραμμή και ημερομηνία;
Η συζήτηση συχνά συμπτύσσει τέσσερα διαφορετικά γεγονότα σε μία εύχρηστη φράση: «το έργο έχει ρεύμα». Η οικονομία της φράσης είναι γοητευτική, αλλά η ακρίβεια υποφέρει.
Ένα «αίτημα σύνδεσης» δηλώνει ενδιαφέρον. Οι «όροι σύνδεσης» περιγράφουν το πλαίσιο με το οποίο μπορεί να γίνει η σύνδεση. Η «κατασκευή των έργων σύνδεσης» αφορά φυσικές εργασίες, εξοπλισμό και πιθανές ενισχύσεις του δικτύου. Η «λειτουργική ισχύς» αποδεικνύεται όταν η εγκατάσταση τροφοδοτείται με τους συμφωνημένους όρους και μπορεί να αντέξει την πραγματική της χρήση. Κάθε βήμα έχει δικό του κίνδυνο χρόνου, κόστους και τεχνικής αβεβαιότητας.
Αυτό δεν είναι ιδιοτροπία των κέντρων δεδομένων. Σε κάθε μεγάλη κατανάλωση, ο διαχειριστής εξετάζει το τοπικό και ευρύτερο δίκτυο, το επίπεδο τάσης, την προστασία, την ποιότητα της ισχύος και τα έργα που απαιτούνται. Στα κέντρα δεδομένων, ωστόσο, η ανάγκη για υψηλή διαθεσιμότητα κάνει την αλληλουχία αυστηρότερη. Ένα συμβόλαιο με πελάτη υπολογιστικού νέφους δεν ανέχεται εύκολα τη διατύπωση «η γραμμή θα ολοκληρωθεί μόλις ολοκληρωθούν και οι υπόλοιπες γραμμές».
Η ανάλυση του Energodromio για την πίεση που ασκεί η τεχνητή νοημοσύνη στα ηλεκτρικά δίκτυα της Ευρώπης δίνει το διεθνές πλαίσιο. Στην Ελλάδα, η χρήσιμη επιφύλαξη είναι να μη μετατρέπεται ένα αίτημα ισχύος σε τεκμήριο ότι η ισχύς έχει ήδη χωροθετηθεί, χρηματοδοτηθεί και παραδοθεί.
Η συγκέντρωση στην Αττική είναι απολύτως κατανοητή. Εκεί βρίσκονται επιχειρήσεις, διεθνείς συνδέσεις, ανθρώπινο δυναμικό, αεροδρόμιο και πυκνή αγορά υπηρεσιών. Όμως η λογική της συγκέντρωσης δημιουργεί ακριβώς τον λόγο για τον οποίο η χωροθέτηση δεν μπορεί να γίνεται με τη συνήθεια ενός συμβατικού γραφείου.
Το κοινό δελτίο των υπουργείων δεν παρουσιάζει την Ελλάδα ως μία ενιαία δεξαμενή ισχύος. Επισημαίνει την αναντιστοιχία ανάμεσα στις περιοχές υψηλής ζήτησης και στις περιοχές με μεγαλύτερη διαθεσιμότητα για νέες συνδέσεις. Αυτό δεν αποφασίζει υπέρ μιας πόλης ή κατά μιας άλλης. Προσφέρει όμως ένα πιο ώριμο κριτήριο: η περιφερειακή επένδυση δεν είναι υποδεέστερη επιλογή εάν μειώνει τον χρόνο ηλεκτροδότησης, διαθέτει αξιόπιστες τηλεπικοινωνίες και υπηρετεί πραγματικό πελάτη.
Η περίπτωση της Δυτικής Μακεδονίας αξίζει να διαβάζεται με αυτή τη διάκριση. Όπως έγραφε το energodromio.gr για τον σχεδιασμό της ΔΕΗ γύρω από κέντρα δεδομένων στην Κοζάνη, έχει σημασία η περιγραφή ενός εταιρικού σχεδιασμού που συνδέει γη, ενεργειακές υποδομές και τηλεπικοινωνίες. Δεν αποτελεί εγγύηση ότι κάθε σχέδιο θα υλοποιηθεί ή ότι κάθε πελάτης θα προτιμήσει την περιοχή. Δείχνει, όμως, γιατί η συζήτηση πρέπει να μετακινηθεί από το «πού υπάρχει κενό οικόπεδο» στο «πού μπορεί να συγχρονιστεί ένα ολόκληρο σύστημα».
Το ίδιο ισχύει για τα έργα της Αττικής. Στις 29 Ιανουαρίου 2025, τα Υπουργεία Ανάπτυξης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης περιέγραφαν το κέντρο δεδομένων της Microsoft στα Σπάτα ως υπό κατασκευή. Η αναφορά είναι χρήσιμη ακριβώς επειδή σέβεται τη χρονική της σφραγίδα. Μια επίσκεψη στο εργοτάξιο τεκμηριώνει κατασκευή, όχι εμπορική λειτουργία. Η πρόοδος δεν υποτιμάται όταν ονομάζεται σωστά. Στην περίπτωση δε για την περιβαλλοντική αδειοδότηση του έργου Dromeus – Apto στα Σπάτα, είναι χρήσιμο παράδειγμα για τον όρο «αδειοδότηση». Αποτελεί ουσιώδη πρόοδο. Δεν είναι, από μόνη της, απόδειξη χρηματοδότησης, σύνδεσης, κατασκευής ή λειτουργίας. Αυτή η διάκριση δεν μειώνει την αξία της άδειας. Της δίνει το ακριβές της βάρος.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση μετακινεί σταδιακά τα κέντρα δεδομένων από τον χώρο της αόρατης κατανάλωσης στον χώρο της μετρήσιμης υποδομής. Το άρθρο 12 της Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση απαιτεί από τα κράτη μέλη να ζητούν από ιδιοκτήτες και διαχειριστές κέντρων δεδομένων με εγκατεστημένη ισχύ εξοπλισμού πληροφορικής τουλάχιστον 500 kW να δημοσιοποιούν στοιχεία ενεργειακής επίδοσης και βιωσιμότητας.
Το όριο των 500 kW αφορά την εγκατεστημένη ισχύ της τεχνολογίας πληροφορικής, όχι κατ’ ανάγκη τη συνολική παροχή της εγκατάστασης. Η συνολική ενεργειακή κατανάλωση περιλαμβάνει, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1364, και την ενέργεια για ψύξη και εφεδρικές γεννήτριες. Ο δείκτης PUE συγκρίνει τη συνολική ενέργεια της εγκατάστασης με την ενέργεια του εξοπλισμού πληροφορικής. Όσο πιο κοντά στο 1 βρίσκεται, τόσο μικρότερη είναι η πρόσθετη ενεργειακή επιβάρυνση πέρα από τους ίδιους τους υπολογιστές. Δεν είναι, ωστόσο, ολόκληρη η ηθική και οικονομική βιογραφία ενός κτιρίου.
Ο κανονισμός προβλέπει επίσης δείκτες για χρήση νερού, επαναχρησιμοποίηση ενέργειας και μερίδιο ανανεώσιμης ενέργειας. Η ευρωπαϊκή βάση δημοσιεύει δεδομένα σε συγκεντρωτικό επίπεδο κράτους μέλους και Ένωσης, ενώ τα ατομικά στοιχεία εγκατάστασης προστατεύονται ως εμπιστευτικά. Αυτό έχει νόημα, επειδή η διαφάνεια δεν πρέπει να γίνει χάρτης ευάλωτων υποδομών. Έχει και συνέπεια: η δημόσια βάση δεν αντικαθιστά την τεχνική επιθεώρηση ενός συγκεκριμένου έργου.
Η Ελλάδα έχει πλέον ειδικότερο πλαίσιο για τη δραστηριότητα των κέντρων δεδομένων. Το OpenBusiness Portal παραπέμπει στα άρθρα 320 έως 333 του ν. 4442/2016, όπως προστέθηκαν με τον ν. 5069/2023, και αναφέρει ως αρμόδια υπηρεσία την Υπηρεσία Ανάπτυξης της οικείας Περιφερειακής Ενότητας. Το πλαίσιο βοηθά να γίνει η δραστηριότητα διοικητικά ορατή και να μην αντιμετωπίζεται σαν μια απλή αποθήκη με ιδιαίτερα θερμό χαρακτήρα.
Δεν έχει όμως την εξουσία να δημιουργεί χωρητικότητα δικτύου. Ούτε εξαφανίζει τη χωρική συμβατότητα, την περιβαλλοντική διαδικασία, τις απαιτήσεις πυρασφάλειας, την προμήθεια εξοπλισμού ή την ανάγκη για σύμβαση με πελάτη. Το να συγχέεται η γνωστοποίηση λειτουργίας με το σύνολο της επενδυτικής ωρίμανσης είναι μια καλή συνταγή για γρήγορα δελτία Τύπου και αργά έργα.
Για τον δήμο ή την τοπική κοινωνία, η διάκριση έχει πρακτική σημασία. Η υπόσχεση επενδύσεων πρέπει να συνδέεται με ερωτήματα για θόρυβο, νερό, κυκλοφορία εργοταξίου, πρόσθετες γραμμές και υποσταθμούς, αλλά και με το πώς η τοπική οικονομία θα ωφεληθεί πέρα από τη φάση κατασκευής. Η ψηφιακή υποδομή είναι υλική υποδομή με έναν διακριτικό τρόπο να υπενθυμίζει την παρουσία της: όταν σταματήσει.
Όταν μια μεγάλη κατανάλωση χρειάζεται ενίσχυση δικτύου, το οικονομικό ζήτημα δεν περιορίζεται στην τιμή της κιλοβατώρας. Υπάρχουν έργα σύνδεσης, ενδεχόμενες αναβαθμίσεις, χρόνος κεφαλαίου, εγγυήσεις, δικαιώματα διέλευσης, εξοπλισμός εφεδρείας και το κόστος μιας εγκατάστασης που περιμένει να αξιοποιηθεί.
Η κατανομή των επιβαρύνσεων εξαρτάται από τους όρους σύνδεσης, το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο και τη σύμβαση του συγκεκριμένου έργου. Δεν μπορεί να συναχθεί από μια αναγγελία ενδιαφέροντος ποιο μέρος θα πληρώσει τελικά ή αν η επένδυση θα μετακυλιστεί σε τιμολόγια. Αυτή η αβεβαιότητα δεν είναι λεπτομέρεια που θα λυθεί αργότερα. Είναι αντικείμενο δέουσας επιμέλειας πριν δεσμευθεί κεφάλαιο.
Υπάρχει και δεύτερης τάξης συνέπεια. Αν οι επενδυτές συγκρίνουν κυρίως το κόστος γης, οι περιοχές με φθηνότερα οικόπεδα ίσως φαίνονται ελκυστικές αλλά να χάνουν σε χρόνο σύνδεσης ή οπτική διαδρομή. Αν συγκρίνουν μόνο θεωρητική διαθεσιμότητα ισχύος, μπορεί να υποτιμήσουν την πρόσβαση σε πελάτες και διεθνείς καλωδιακές διαδρομές. Η σωστή σύγκριση είναι ένα σύνολο από τρεις χρόνους: χρόνος γης και άδειας, χρόνος ηλεκτρικής σύνδεσης, χρόνος μέχρι την πρώτη πραγματική χρήση. Το πιο αργό ρολόι δεν ενδιαφέρεται για την αισιοδοξία των άλλων δύο.
Η ένσταση έχει βάρος. Ένα κέντρο δεδομένων μπορεί να συνδυάσει φωτοβολταϊκά, αποθήκευση ενέργειας, σύμβαση αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, αποδοτικότερη ψύξη και εφεδρικές γεννήτριες. Μπορεί επίσης να επιλέξει περιοχή όπου η σχέση γης, ισχύος και τηλεπικοινωνιών είναι ευνοϊκότερη. Δεν είναι καταδικασμένο να περιμένει παθητικά το δίκτυο.
Αυτό είναι επιχείρημα υπέρ της εξονυχιστικής εξέτασης, όχι κατά της σημασίας του δικτύου. Η επιτόπια παραγωγή και η αποθήκευση μπορεί να μεταβάλλουν το προφίλ ζήτησης, την ανθεκτικότητα και το κόστος, αλλά η επάρκειά τους εξαρτάται από τη διάρκεια φορτίου, τις υποχρεώσεις προς τους πελάτες, την τεχνική αρχιτεκτονική και τους κανόνες σύνδεσης. Δεν υπάρχει μία λύση που να μετατρέπει κάθε οικόπεδο σε ψηφιακό κόμβο. Ευτυχώς, γιατί αυτό θα έκανε τη δουλειά των μηχανικών υπερβολικά απλή και των επενδυτικών επιτροπών υπερβολικά σύντομη.
Το όφελος για όποιον διαβάζει δεν είναι να προβλέψει ποιο έργο θα κερδίσει. Είναι να αναγνωρίσει ποια ερώτηση προηγείται από όλες τις υπόλοιπες: όχι «πόσα τετραγωνικά έχει», αλλά «ποια ισχύς θα παραδοθεί, πότε, με ποια εφεδρεία και με ποιον αναλαμβάνει τον κίνδυνο». Αν αυτό απαντηθεί καθαρά, το οικόπεδο ξαναγίνεται αυτό που πρέπει να είναι: ένα καλό μέρος για να χτιστεί μια υποδομή, όχι ένας ευγενικός τρόπος να αναβληθεί η αλήθεια.
Πηγή και περαιτέρω ανάγνωση
– [Οδηγία (ΕΕ) 2023/1791 για την ενεργειακή απόδοση, άρθρο 12](https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2023/1791/oj/eng)
– [Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1364 για το σύστημα αξιολόγησης κέντρων δεδομένων](https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_del/2024/1364/oj/eng)
– [Ευρωπαϊκή Επιτροπή: ενεργειακή επίδοση κέντρων δεδομένων](https://energy.ec.europa.eu/topics/energy-efficiency/energy-efficiency-targets-directive-and-rules/energy-efficiency-directive/energy-performance-data-centres_en)
– [Υπουργείο Ανάπτυξης: μελέτη χωροθέτησης κέντρων δεδομένων](https://www.mindev.gov.gr/h-ellada-diekdikei-rolo-perifereiakou-komvou-data-centers-sth-notioanatolikh-europe-parousiasthke-meleth-xwrothethshs-twn-data-centers/)
– [Υπουργείο Ανάπτυξης: έργο Microsoft στα Σπάτα, ανακοίνωση Ιανουαρίου 2025](https://www.mindev.gov.gr/sto-ypo-kataskevh-data-center-ths-microsoft-sta-spata-oi-ypourgoi-anaptyxhs-takhs-theodorikakos-psyfiakhs-diakyvernhshs-dhmhtrhs-papastergiou-kai-epikrateias-makhs-voridhs/)
– [OpenBusiness Portal: κέντρα δεδομένων](https://openbusiness-portal.mindev.gov.gr/activities/kentra-dedomenon-data-centers/)
Περισσότερες ειδήσεις
Ο CBAM δεν μένει στο τελωνείο: Ο φάκελος εκπομπών που κρύβεται μέσα σε κάθε εισαγωγή
ΕΕ: Σχέδιο «ανάσας» για τη βιομηχανία με επιπλέον δωρεάν δικαιώματα ρύπων CO2
